HomeRig VedaMandala 5Sukta 36Mantra 3
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 3

Sukta 5.36

Rishi: Atri (Ātreya) (verify)
Devata: Indra
Chandas: Jagati (likely; verify)

चक्रं न वृत्तं पुरुहूत वेपते मनो भिया मे अमतेरिदद्रिवः । रथादधि त्वा जरिता सदावृध कुविन्नु स्तोषन्मघवन्पुरूवसुः ॥

च॒क्रं न वृ॒त्तं पु॑रुहूत वेपते॒ मनो॑ भि॒या मे॒ अम॑ते॒रिद॑द्रिवः । रथा॒दधि॑ त्वा जरि॒ता स॑दावृध कु॒विन्नु स्तो॑षन्मघवन्पुरू॒वसु॑: ॥

cakráṁ ná vṛttáṁ puruhūta vepate máno bhiyā́ me ámater íd adrivaḥ | rathā́d ádhi tvā jaritā́ sadāvṛdha kúvin nu stóṣan maghavan purūvásuḥ ||

Like a wheel that turns, O much-invoked, my mind trembles with fear from incapacity, O stone-bearing one. From the chariot the singer calls to thee, O ever-increasing; will the rich in abundance indeed praise thee, O bountiful lord?

च॒क्रम् । न । वृ॒त्तम् । पु॒रु॒ऽहू॒त॒ । वे॒प॒ते॒ । मनः॑ । भि॒या । मे॒ । अम॑तेः । इत् । अ॒द्रि॒ऽवः॒ । रथा॑त् । अधि॑ । त्वा॒ । ज॒रि॒ता । स॒दा॒ऽवृ॒ध॒ । कु॒वित् । नु । स्तो॒ष॒म् । म॒घ॒ऽव॒न् । पु॒रु॒ऽवसुः॑ ॥चक्रम् । न । वृत्तम् । पुरुहूत । वेपते । मनः । भिया । मे । अमतेः । इत् । अद्रिवः । रथात् । अधि । त्वा । जरिता । सदावृध । कुवित् । नु । स्तोषम् । मघवन् । पुरुवसुः ॥cakram | na | vṛttam | puru-hūta | vepate | manaḥ | bhiyā | me | amateḥ | it | adri-vaḥ | rathāt | adhi | tvā | jaritā | sadāvṛdha | kuvit | nu | stoṣam | magha-van | puru-vasuḥ

चक्रम्wheel
चक्रम्:
उपमान (तुल्योपमेय-निर्देश; ‘like a wheel’)
TypeNoun
Rootचक्र (प्रातिपदिक; √कृ/√चक्र् ‘to make/turn’ as etymon)
like, as
:
सम्बन्ध (उपमा-चिह्न)
TypeIndeclinable
Root
वृत्तम्rolled, turned (round)
वृत्तम्:
विशेषण/उपमान-विशेषण
TypeAdjective (used substantively)
Rootवृत्त (ppp of √वृत् ‘to turn/roll’)
पुरुहूतO much-invoked (Indra)
पुरुहूत:
सम्बोधन
TypeNoun (epithet)
Rootपुरुहूत (प्रातिपदिक)
वेपतेtrembles, quivers
वेपते:
क्रिया
TypeVerb
Root√वेप्
मनःmind
मनः:
कर्तृ (वेपते)
TypeNoun
Rootमनस् (प्रातिपदिक)
भियाwith fear, from fear
भिया:
करण (हेतु/निमित्त-भावे)
TypeNoun
Rootभी (प्रातिपदिक ‘fear’)
मेmy
मे:
सम्बन्ध (possessor)
TypePronoun
Rootअस्मद्
अमतेःof folly, of thoughtlessness
अमतेः:
सम्बन्ध (cause/source notion with bhiyā: ‘fear because of…’)
TypeNoun
Rootअमति (प्रातिपदिक; a-mati ‘lack of thought/folly’)
इत्indeed, just
इत्:
सम्बन्ध (निपात-प्रयोग)
TypeIndeclinable
Rootइत्
अद्रिवःO wielder of the stone/bolt (Indra)
अद्रिवः:
सम्बोधन
TypeNoun (epithet)
Rootअद्रिवन् (प्रातिपदिक; ‘stone/bolt-bearing’)
रथात्from the chariot
रथात्:
अपादान
TypeNoun
Rootरथ (प्रातिपदिक)
अधिupon, on
अधि:
अधिकारण (स्थाने)
TypeIndeclinable
Rootअधि
त्वाyou
त्वा:
कर्म (स्तोषन्/स्तु-क्रिया)
TypePronoun
Rootयुष्मद्
जरिताthe singer, praiser
जरिता:
कर्तृ (स्तोषन्)
TypeNoun
Rootजरितृ (प्रातिपदिक; from √गॄ/√जर् ‘to sing/praise’)
सदावृधO ever-increasing one
सदावृध:
सम्बोधन
TypeAdjective (epithet)
Rootसदा-वृध् (प्रातिपदिक; ‘ever-growing/ever-increasing’)
कुवित्whether indeed?, perhaps?
कुवित्:
सम्बन्ध (निपात-प्रयोग)
TypeIndeclinable
Rootकुवित्
नुnow, indeed
नु:
सम्बन्ध (निपात-प्रयोग)
TypeIndeclinable
Rootनु
स्तोषन्praising
स्तोषन्:
कर्तृ (जरिता = stōṣan ‘praising’)
TypeVerb (participle)
Root√स्तु
मघवन्O bountiful one
मघवन्:
सम्बोधन
TypeNoun (epithet)
Rootमघवन् (प्रातिपदिक)
पुरूवसुḥ(one) rich in many goods; very wealthy
पुरूवसुḥ:
कर्तृ (implied with stōṣan/jaritā)
TypeAdjective (used as noun/epithet)
Rootपुरूवसु (प्रातिपदिक; ‘having much wealth’)