HomeRig VedaMandala 5Sukta 34Mantra 7
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 7

Sukta 5.34

Rishi: Atri (Ātreya)
Devata: Indra
Chandas: Trishtubh (likely)

समीं पणेरजति भोजनं मुषे वि दाशुषे भजति सूनरं वसु । दुर्गे चन ध्रियते विश्व आ पुरु जनो यो अस्य तविषीमचुक्रुधत् ॥

समीं॑ प॒णेर॑जति॒ भोज॑नं मु॒षे वि दा॒शुषे॑ भजति सू॒नरं॒ वसु॑ । दु॒र्गे च॒न ध्रि॑यते॒ विश्व॒ आ पु॒रु जनो॒ यो अ॑स्य॒ तवि॑षी॒मचु॑क्रुधत् ॥

sám īṃ paṇér ajati bhójanaṃ múṣe ví dāśúṣe bhajati sūnáraṃ vásu | dúrge caná dhriyate víśva ā́ purú jánō yó asya táviṣīm ácukrudhat ||

He drives off from the Paṇi the hoarded enjoyment for the seeker; he distributes to the giver the strong and radiant riches. Even in hard passages the whole multitude is upheld—whoever has not grown wrathful against his might. Thus the divine Force reclaims the stolen delight and assigns it to the soul that offers.

सम् । ई॒म् । प॒णेः । अ॒ज॒ति॒ । भोज॑नम् । मु॒षे । वि । दा॒शुषे॑ । भ॒ज॒ति॒ । सू॒नर॑म् । वसु॑ । दुः॒ऽगे । च॒न । ध्रि॒य॒ते॒ । विश्वः॑ । आ । पु॒रु । जनः॑ । यः । अ॒स्य॒ । तवि॑षीम् । अचु॑क्रुधत् ॥सम् । ईम् । पणेः । अजति । भोजनम् । मुषे । वि । दाशुषे । भजति । सूनरम् । वसु । दुःगे । चन । ध्रियते । विश्वः । आ । पुरु । जनः । यः । अस्य । तविषीम् । अचुक्रुधत् ॥sam | īm | paṇeḥ | ajati | bhojanam | muṣe | vi | dāśuṣe | bhajati | sūnaram | vasu | duḥ-ge | cana | dhriyate | viśvaḥ | ā | puru | janaḥ | yaḥ | asya | taviṣīm | acukrudhat

समीम्him/it (altogether, fully)
समीम्:
कर्म
TypePronoun
Rootसम् + इम (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → इमम्
पणेःof the Paṇi (miser/demon)
पणेः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootपणि (प्रातिपदिक)
अजतिdrives/impels
अजति:
क्रिया
TypeVerb
Rootअज् (धातु)
भोजनम्food, provision, enjoyment
भोजनम्:
कर्म
TypeNoun
Rootभोजन्/भोजन (प्रातिपदिक; √भुज् ‘to enjoy/consume’ से)
मुषेsteals/robs
मुषे:
क्रिया
TypeVerb
Rootमुष् (धातु)
विapart, forth, distributively
वि:
क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootवि (उपसर्ग/निपात)
दाशुषेto the giver (worshipper)
दाशुषे:
सम्प्रदान
TypeNoun (participle used substantively)
Rootदाश्वांस् (कृदन्त-प्रातिपदिक; √दा ‘to give’)
भजतिallots, shares, bestows
भजति:
क्रिया
TypeVerb
Rootभज् (धातु)
सूनरम्excellent/very manly, noble
सूनरम्:
विशेषण (वसोः)
TypeAdjective
Rootसूनर (प्रातिपदिक)
वसुwealth, good
वसु:
कर्म
TypeNoun
Rootवसु (प्रातिपदिक)
दुर्गेin difficulty, in a hard strait
दुर्गे:
अधिकरण
TypeNoun
Rootदुर्ग (प्रातिपदिक)
चनeven, also
चन:
समुच्चय/अवधारण
TypeIndeclinable
Rootचन्/च (निपात; ‘चन’ = ‘च’ का वैदिक रूप)
ध्रियतेis sustained, holds firm
ध्रियते:
क्रिया
TypeVerb
Rootधृ (धातु)
विश्वःeveryone, the whole (man)
विश्वः:
कर्तृ
TypeAdjective (substantivized)
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
towards, up to
:
क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/निपात)
पुरुmany, much
पुरु:
विशेषण
TypeAdjective
Rootपुरु (प्रातिपदिक)
जनःpeople, folk
जनः:
कर्तृ (विश्वः जनः) / कर्तृसमूह
TypeNoun
Rootजन (प्रातिपदिक)
यःwho
यः:
कर्तृ (उपवाक्ये)
TypePronoun (relative)
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अस्यof him (of this one)
अस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
तविषीम्might, force
तविषीम्:
कर्म
TypeNoun
Rootतविषी (प्रातिपदिक)
अचुक्रुधत्became angry at / raged against
अचुक्रुधत्:
क्रिया
TypeVerb
Rootक्रुध् (धातु) + अ (अङ्गवृद्धि/अभ्यास; लुङ्)