HomeRig VedaMandala 5Sukta 31Mantra 9
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 9

Sukta 5.31

Rishi: Atri Bhauma (Ātreya) (traditional for RV 5.31)
Devata: Indra (with Kutsa as associated heroic figure)
Chandas: Triṣṭubh (probable)

इन्द्राकुत्सा वहमाना रथेना वामत्या अपि कर्णे वहन्तु । निः षीमद्भ्यो धमथो निः षधस्थान्मघोनो हृदो वरथस्तमांसि ॥

इन्द्रा॑कुत्सा॒ वह॑माना॒ रथे॒ना वा॒मत्या॒ अपि॒ कर्णे॑ वहन्तु । निः षी॑म॒द्भ्यो धम॑थो॒ निः ष॒धस्था॑न्म॒घोनो॑ हृ॒दो व॑रथ॒स्तमां॑सि ॥

índrākutsā́ váhamānā ráthenā vā́matyā́ ápi kárṇe vahantu | níḥ ṣīm adbhyó dhámatho níḥ ṣadhásthān maghóno hṛdó varatha támāṃsi ||

O Indra with Kutsa, borne on the chariot, let the swift horses bring you close to our hearing. Blow away the darkness from the waters, blow it away from the seat; from the heart of the giver remove the shadows.

इन्द्रा॑कुत्सा । वह॑माना । रथे॑न । आ । वा॒म् । अत्याः॑ । अपि॑ । कर्णे॑ । व॒ह॒न्तु॒ । निः । सी॒म् । अ॒त्ऽभ्यः । धम॑थः । निः । स॒धऽस्था॑त् । म॒घोनः॑ । हृ॒दः । व॒र॒थः॒ । तमां॑सि ॥इन्द्राकुत्सा । वहमाना । रथेन । आ । वाम् । अत्याः । अपि । कर्णे । वहन्तु । निः । सीम् । अत्भ्यः । धमथः । निः । सधस्थात् । मघोनः । हृदः । वरथः । तमांसि ॥indrākutsā | vahamānā | rathena | ā | vām | atyāḥ | api | karṇe | vahantu | niḥ | sīm | at-bhyaḥ | dhamathaḥ | niḥ | sadha-sthāt | maghonaḥ | hṛdaḥ | varathaḥ | tamāṃsi

इन्द्रO Indra
इन्द्र:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
अकुत्साःO (Indra) not abandoning Kuts(a); with Kuts(a)
अकुत्साः:
सम्बोधन
TypeAdjective (vocative epithet)
Rootकुत्स (प्रातिपदिक) + अ- (नञ्/निषेध)
वहमानाbearing/carrying; being borne
वहमाना:
कर्तृ (विशेषणरूपेण इन्द्रस्य)
TypeParticiple
Rootवह् (धातु) → वहमान (शतृ/शानच्-प्रत्यय, आत्मनेपद)
रथेनwith/by the chariot
रथेन:
करण
TypeNoun
Rootरथ (प्रातिपदिक)
वाor / indeed (particle)
वा:
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
अमत्याwith a companion/ally
अमत्या:
सहकारक/करण (सहचरत्वे)
TypeNoun
Rootअमत्य (प्रातिपदिक; ‘सहचर/मित्र’)
अपिalso; moreover
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
कर्णेin(to) the ear
कर्णे:
अधिकरण
TypeNoun
Rootकर्ण (प्रातिपदिक)
वहन्तुlet them carry/bring
वहन्तु:
कर्तृ (अप्रकटः—‘स्तुतयः/वाचः’ इत्यादि)
TypeVerb
Rootवह् (धातु)
निःout; forth
निः:
TypeIndeclinable
Rootनिः (उपसर्ग/अव्यय)
सीम्him (indeed)
सीम्:
कर्म (सर्वनामरूपेण)
TypeIndeclinable
Rootसीम् (अव्यय; सर्वनाम-निपात)
अद्भ्यःfrom the waters
अद्भ्यः:
अपादान
TypeNoun
Rootअप् (प्रातिपदिक; ‘जल’)
धमथःyou two blow/drive out
धमथः:
कर्तृ (युवाम्—इन्द्र-कुत्सौ/इन्द्र-सहचरौ)
TypeVerb
Rootधम् (धातु; ‘फूँकना/प्रेरयितुं’)
निःout
निः:
TypeIndeclinable
Rootनिः (अव्यय)
सधस्थान्from the common seats/abodes
सधस्थान्:
अपादान
TypeNoun
Rootसधस्था (प्रातिपदिक; ‘सह-स्थान/आसन’)
मघोनःof the bountiful one (Indra)
मघोनः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun/Adjective
Rootमघवन् (प्रातिपदिक; ‘दानशील/समृद्ध’)
हृदःfrom the heart
हृदः:
अपादान
TypeNoun
Rootहृद् (प्रातिपदिक)
वरथःthe covering/defence; the warding
वरथः:
कर्तृ (क्रियायाः—‘धमथः’ इत्यस्य फलरूपेण)
TypeNoun
Rootवृ (धातु) → वरथ (प्रातिपदिक; ‘आवरण/रक्षा/ढाल’)
तमांसिdarknesses; gloom
तमांसि:
कर्म
TypeNoun
Rootतमस् (प्रातिपदिक)