HomeRig VedaMandala 5Sukta 31Mantra 1
Next Mantra

Mantra 1

Sukta 5.31

Rishi: Atri Bhauma (Ātreya) (traditional for RV 5.31)
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh (probable; confirm via metrical audit)

इन्द्रो रथाय प्रवतं कृणोति यमध्यस्थान्मघवा वाजयन्तम् । यूथेव पश्वो व्युनोति गोपा अरिष्टो याति प्रथमः सिषासन् ॥

इन्द्रो॒ रथा॑य प्र॒वतं॑ कृणोति॒ यम॒ध्यस्था॑न्म॒घवा॑ वाज॒यन्त॑म् । यू॒थेव॑ प॒श्वो व्यु॑नोति गो॒पा अरि॑ष्टो याति प्रथ॒मः सिषा॑सन् ॥

índro rathā́ya pravátaṃ kṛṇoti yám adhyásthān maghávā vājayántam | yūthéva paśvó vy ùnoti gopā́ áriṣṭo yāti prathamáḥ sisā́sān ||

Indra makes a downward path for the chariot he mounts, the bounteous one driving the plenitude of force. Like a herdsman he separates and arranges the herds; unhurt he goes foremost, seeking to set all rightly in motion.

इन्द्रः॑ । रथा॑य । प्र॒ऽवत॑म् । कृ॒णो॒ति॒ । यम् । अ॒धि॒ऽअस्था॑त् । म॒घऽवा॑ । व्ज॒ऽयन्त॑म् । यू॒थाऽइ॑व । प॒श्वः । वि । उ॒नो॒ति॒ । गो॒पाः । अरि॑ष्टः । या॒ति॒ । प्र॒थ॒मः । सिसा॑सन् ॥इन्द्रः । रथाय । प्रवतम् । कृणोति । यम् । अधिअस्थात् । मघवा । व्जयन्तम् । यूथाइव । पश्वः । वि । उनोति । गोपाः । अरिष्टः । याति । प्रथमः । सिसासन् ॥indraḥ | rathāya | pra-vatam | kṛṇoti | yam | adhi-asthāt | magha-vā | vja-yantam | yūthāiva | paśvaḥ | vi | unoti | gopāḥ | ariṣṭaḥ | yāti | prathamaḥ | sisāsan

इन्द्रःIndra
इन्द्रः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
रथायfor the chariot
रथाय:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootरथ (प्रातिपदिक)
प्रवतंa downward slope / descent
प्रवतं:
कर्म
TypeNoun
Rootप्रवत (प्रातिपदिक)
कृणोतिmakes, forms
कृणोति:
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
यम्whom / which
यम्:
कर्म
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अध्यस्थात्mounted, stood upon
अध्यस्थात्:
TypeVerb
Rootअधि-स्था (धातु)
मघवाthe bountiful one (Indra)
मघवा:
कर्तृ
TypeNoun (epithet)
Rootमघवन् (प्रातिपदिक)
वाजयन्तम्driving on / urging to speed, making (it) win
वाजयन्तम्:
कर्म
TypeParticiple (present active)
Rootवाजय (नामधातु/कृदन्त-प्रातिपदिक; वाजयति < वाज)
यूथेवlike a herd
यूथेव:
TypeNoun + Indeclinable
Rootयूथ (प्रातिपदिक) + इव (अव्यय)
पश्वःof cattle
पश्वः:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootपशु (प्रातिपदिक)
विउनोतिseparates, arranges apart
विउनोति:
TypeVerb
Rootवि-उ (धातु; उ/व् ‘to weave/arrange/separate’)
गोपाःthe herdsman, protector of cows
गोपाः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootगोपा (प्रातिपदिक; गो + पा ‘protector’)
अरिष्टःunharmed, uninjured
अरिष्टः:
कर्तृ-विशेषण
TypeAdjective
Rootअरिष्ट (प्रातिपदिक)
यातिgoes
याति:
TypeVerb
Rootया (धातु)
प्रथमःfirst
प्रथमः:
कर्तृ-विशेषण
TypeAdjective
Rootप्रथम (प्रातिपदिक)
सिषासन्wishing to instruct/lead, desiring to set in motion
सिषासन्:
कर्तृ-विशेषण
TypeParticiple (desiderative, present active)
Rootसस्/शास् (धातु; desiderative stem सिषास-)