HomeRig VedaMandala 5Sukta 3Mantra 8
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 8

Sukta 5.3

Rishi: Atri (Ātreya tradition) (traditional ascription for RV 5.3)
Devata: Agni
Chandas: Trishtubh (probable; needs metrical verification)

त्वामस्या व्युषि देव पूर्वे दूतं कृण्वाना अयजन्त हव्यैः । संस्थे यदग्न ईयसे रयीणां देवो मर्तैर्वसुभिरिध्यमानः ॥

त्वाम॒स्या व्युषि॑ देव॒ पूर्वे॑ दू॒तं कृ॑ण्वा॒ना अ॑यजन्त ह॒व्यैः । सं॒स्थे यद॑ग्न॒ ईय॑से रयी॒णां दे॒वो मर्तै॒र्वसु॑भिरि॒ध्यमा॑नः ॥

tvā́m asyā́ vyùṣi deva pū́rve dūtáṃ kṛṇvānā́ ayajanta havyáiḥ | saṃsthé yád agna ī́yase rayīṇā́ṃ devó martáir vásubhir idhyámānaḥ ||

You, in the dawning of this (world or day), the ancients made the divine messenger and worshipped with offerings. When, O Agni, you move in the established seat of the riches, kindled by mortals with the good substances, then the god grows manifest in the human vessel.

त्वाम् । अ॒स्याः । वि॒ऽउषि॑ । दे॒व॒ । पूर्वे॑ । दू॒तम् । कृ॒ण्वा॒नाः । अ॒य॒ज॒न्त॒ । ह॒व्यैः । स॒म्ऽस्थे । यत् । आ॒ग्ने॒ । ईय॑से । र॒यी॒णाम् । दे॒वः । मर्तैः॑ । वसु॑ऽभिः । इ॒ध्यमा॑नः ॥त्वाम् । अस्याः । विउषि । देव । पूर्वे । दूतम् । कृण्वानाः । अयजन्त । हव्यैः । सम्स्थे । यत् । आग्ने । ईयसे । रयीणाम् । देवः । मर्तैः । वसुभिः । इध्यमानः ॥tvām | asyāḥ | vi-uṣi | deva | pūrve | dūtam | kṛṇvānāḥ | ayajanta | havyaiḥ | sam-sthe | yat | āgne | īyase | rayīṇām | devaḥ | martaiḥ | vasu-bhiḥ | idhyamānaḥ

त्वाम्you (as object)
त्वाम्:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अस्याःof this (woman/this one)
अस्याः:
सम्बन्ध (genitive)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
व्युषिat dawn / when dawn breaks
व्युषि:
अधिकारण (काल)
TypeIndeclinable
Rootव्युष् (धातु; ‘उषस्’/प्रभात-समये व्यतीते) अथवा ‘व्युषि’ (निपात/कालवाचक अव्यय)
देवO god
देव:
सम्बोधन
TypeNoun (vocative)
Rootदेव (प्रातिपदिक)
पूर्वेthe former/ancient ones
पूर्वे:
कर्तृ
TypeAdjective (used substantively)
Rootपूर्व (प्रातिपदिक)
दूतम्messenger
दूतम्:
कर्म
TypeNoun
Rootदूत (प्रातिपदिक)
कृण्वानाःmaking, appointing
कृण्वानाः:
कर्तृ
TypeParticiple
Rootकृ (धातु) → कृण्वान (शतृ/वर्तमान कृदन्त)
अयजन्तthey worshipped/sacrificed
अयजन्त:
क्रिया
TypeVerb
Rootयज् (धातु)
हव्यैःwith oblations
हव्यैः:
करण
TypeNoun
Rootहव्य (प्रातिपदिक)
संस्थेin the gathering/at the session
संस्थे:
अधिकारण
TypeNoun
Rootसंस्था/संस्थ (प्रातिपदिक; ‘standing together/assembly/seat’)
यत्when/that which
यत्:
सम्बन्ध
TypeRelative pronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अग्नेO Agni
अग्ने:
सम्बोधन
TypeNoun (vocative)
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
ईयसेyou go/you move
ईयसे:
क्रिया
TypeVerb
Rootइ/ई (धातु ‘to go’)
रयीणाम्of riches
रयीणाम्:
सम्बन्ध (genitive)
TypeNoun
Rootरयि (प्रातिपदिक)
देवःthe god
देवः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
मर्तैःby mortals
मर्तैः:
करण
TypeNoun
Rootमर्त (प्रातिपदिक)
वसुभिःwith good things/wealths
वसुभिः:
करण
TypeNoun
Rootवसु (प्रातिपदिक)
इध्यमानःbeing kindled
इध्यमानः:
कर्तृ (विशेषणरूपेण)
TypeParticiple
Rootइन्ध् (धातु ‘to kindle’) → इध्यमान (वर्तमान कर्मणि कृदन्त)