HomeRig VedaMandala 5Sukta 3Mantra 11
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 11

Sukta 5.3

Rishi: Atri (Ātreya tradition) (traditional ascription for RV 5.3)
Devata: Agni
Chandas: Trishtubh (probable; needs metrical verification)

त्वमङ्ग जरितारं यविष्ठ विश्वान्यग्ने दुरिताति पर्षि । स्तेना अदृश्रन्रिपवो जनासोऽज्ञातकेता वृजिना अभूवन् ॥

त्वम॒ङ्ग ज॑रि॒तारं॑ यविष्ठ॒ विश्वा॑न्यग्ने दुरि॒ताति॑ पर्षि । स्ते॒ना अ॑दृश्रन्रि॒पवो॒ जना॒सोऽज्ञा॑तकेता वृजि॒ना अ॑भूवन् ॥

tvám aṅgá jaritā́raṃ yaviṣṭha víśvāny agne duritā́ti parṣi | stenā́ adṛśran ripávo jánāso 'jñātaketā vṛjinā́ abhūvan ||

You indeed, O youngest (most fresh) Agni, carry the singer across all difficult passages. The thieves became visible; the hostile men—unknown in their intention—were found as crooked forces.

त्वम् । अ॒ङ्ग । ज॒रि॒तार॑म् । य॒वि॒ष्ठ॒ । विश्वा॑नि । अ॒ग्ने॒ । दुः॒ऽइ॒ता । अति॑ । प॒र्षि । स्ते॒नाः । अ॒दृ॒श्र॒न् । रि॒पवः॑ । जना॑सः । अज्ञा॑तऽकेताः । वृ॒जि॒नाः । अ॒भू॒व॒न् ॥त्वम् । अङ्ग । जरितारम् । यविष्ठ । विश्वानि । अग्ने । दुःइता । अति । पर्षि । स्तेनाः । अदृश्रन् । रिपवः । जनासः । अज्ञातकेताः । वृजिनाः । अभूवन् ॥tvam | aṅga | jaritāram | yaviṣṭha | viśvāni | agne | duḥ-itā | ati | parṣi | stenāḥ | adṛśran | ripavaḥ | janāsaḥ | ajñāta-ketāḥ | vṛjināḥ | abhūvan

त्वम्you
त्वम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अङ्गindeed, surely
अङ्ग:
TypeIndeclinable
Rootअङ्ग (निपात)
जरितारम्the singer/praiser
जरितारम्:
कर्म
TypeNoun
Rootजरितृ (प्रातिपदिक; √गॄ/गृ ‘स्तु’ → ‘जर्’ परम्परया ‘स्तोतृ’)
यविष्ठO youngest (Agni)
यविष्ठ:
सम्बोधन
TypeAdjective (vocative epithet)
Rootयुव (प्रातिपदिक) → यविष्ठ (श्रेष्ठतमा-तुल्य; अतिशयार्थक)
विश्वानिall (things)
विश्वानि:
कर्म
TypeAdjective/Substantive
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
अग्नेO Agni
अग्ने:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
दुरितातिfrom/over (all) distress, from sin
दुरिताति:
अपादान
TypeIndeclinable (adverbial)
Rootदुरित (प्रातिपदिक) + -आति (अव्ययीभाव/तद्धित; ‘से/से होकर’)
पर्षिyou carry across, save
पर्षि:
क्रिया
TypeVerb
Root√पॄ (पॄ/पॢ) ‘पारयति, तारयति’
स्तेनाःthieves
स्तेनाः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootस्तेन (प्रातिपदिक)
अदृश्रन्appeared, were seen
अदृश्रन्:
क्रिया
TypeVerb
Root√दृश् ‘दर्शने’ (aorist stem with augment a-)
रिपवःenemies
रिपवः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootरिपु (प्रातिपदिक)
जनासःpeoples, men
जनासः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootजन (प्रातिपदिक) / जनास् (वैदिक बहुवचन-प्रातिपदिक)
अज्ञातकेताःof unknown intent/sign, unrecognized
अज्ञातकेताः:
कर्तृ
TypeAdjective
Rootअ-ज्ञात (√ज्ञा क्त) + केतु (प्रातिपदिक)
वृजिनाःcrooked, wicked
वृजिनाः:
कर्तृ
TypeAdjective/Substantive
Rootवृजिन (प्रातिपदिक)
अभूवन्became, were
अभूवन्:
क्रिया
TypeVerb
Root√भू ‘भवति’