HomeRig VedaMandala 5Sukta 29Mantra 1
Next Mantra

Mantra 1

Sukta 5.29

Devata: Indra (with Maruts in attendance; Aryaman mentioned as principle of order)

त्र्यर्यमा मनुषो देवताता त्री रोचना दिव्या धारयन्त । अर्चन्ति त्वा मरुतः पूतदक्षास्त्वमेषामृषिरिन्द्रासि धीरः ॥

त्र्य॑र्य॒मा मनु॑षो दे॒वता॑ता॒ त्री रो॑च॒ना दि॒व्या धा॑रयन्त । अर्च॑न्ति त्वा म॒रुत॑: पू॒तद॑क्षा॒स्त्वमे॑षा॒मृषि॑रिन्द्रासि॒ धीर॑: ॥

tríy aryamā́ mánuṣo devátātā trí rocanā́ divyā́ dhārayanta | árcanti tvā marútaḥ pūtádakṣās tvám eṣām ṛ́ṣir indrāsi dhī́raḥ ||

Triple is Aryaman, the divine ordinance for man; triple are the luminous worlds the gods uphold. The Maruts of purified power sing to you; you are their seer, O Indra, the steadfast knower.

त्री । अ॒र्य॒मा । मनु॑षः । दे॒वऽता॑ता । त्री । रो॒च॒ना । दि॒व्या । धा॒र॒य॒न्त॒ । अर्च॑न्ति । त्वा॒ । म॒रुतः॑ । पू॒तऽद॑क्षाः । त्वम् । ए॒षा॒म् । ऋषिः॑ । इ॒न्द्र॒ । अ॒सि॒ । धीरः॑ ॥त्री । अर्यमा । मनुषः । देवताता । त्री । रोचना । दिव्या । धारयन्त । अर्चन्ति । त्वा । मरुतः । पूतदक्षाः । त्वम् । एषाम् । ऋषिः । इन्द्र । असि । धीरः ॥trī | aryamā | manuṣaḥ | deva-tātā | trī | rocanā | divyā | dhārayanta | arcanti | tvā | marutaḥ | pūta-dakṣāḥ | tvam | eṣām | ṛṣiḥ | indra | asi | dhīraḥ

त्र्यःthree
त्र्यः:
Kartā (समुच्चित कर्तृ-समूह का अंश)
TypeAdjective/Numeral
Rootत्रि (संख्या-प्रातिपदिक) → त्र्य (विकल्प-रूप)
अर्यमाAryaman (a Āditya)
अर्यमा:
Kartā
TypeNoun (Proper)
Rootअर्यमन् (देव-नाम प्रातिपदिक)
मनुषःof Manu / of mankind
मनुषः:
सम्बन्ध (Genitive: whose/of Manu)
TypeNoun
Rootमनु (प्रातिपदिक) / मनुष्य (सम्बद्ध)
देवताताdivinity; the state/host of gods
देवताता:
Kartā (त्र्यः… धारयन्त इत्यस्य कर्तृ-समूह में)
TypeNoun (Abstract/Collective)
Rootदेवता (देवत्व) + तात (भाव/समूह/अवस्था; वेदिक अमूर्त-प्रत्यय)
त्रीthree
त्री:
Karma
TypeAdjective/Numeral
Rootत्रि (संख्या-प्रातिपदिक)
रोचनानिluminous realms
रोचनानि:
Karma
TypeNoun
Rootरोचन (प्रातिपदिक; ‘shining realm’)
दिव्याheavenly, divine
दिव्या:
Karma (विशेषण-रूपेण)
TypeAdjective
Rootदिव्य (प्रातिपदिक; from दिव् ‘shine/sky’)
धारयन्तthey upheld / supported
धारयन्त:
Kriyā (मुख्य क्रिया)
TypeVerb
Rootधृ (धातु)
अर्चन्तिthey praise
अर्चन्ति:
Kriyā
TypeVerb
Rootअर्च् (धातु)
त्वाyou
त्वा:
Karma
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
मरुतःthe Maruts
मरुतः:
Kartā
TypeNoun (Proper/Collective)
Rootमरुत् (देव-समूह-नाम)
पूतदक्षाःhaving purified powers/energies
पूतदक्षाः:
Kartā (विशेषण-रूपेण)
TypeAdjective (Compound: बहुव्रीहि)
Rootपूत (ppp of पू ‘purify’) + दक्ष (प्रातिपदिक ‘power/skill’)
त्वम्you
त्वम्:
Kartā
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
एषाम्of these (of them)
एषाम्:
सम्बन्ध (Genitive)
TypePronoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
ऋषिःseer
ऋषिः:
Kartā/Predicate-nominative (त्वम् … ऋषिः)
TypeNoun
Rootऋषि (प्रातिपदिक)
इन्द्रO Indra
इन्द्र:
सम्बोधन
TypeNoun (Proper)
Rootइन्द्र (देव-नाम प्रातिपदिक)
असिyou are
असि:
Kriyā (सम्बन्ध/अस्ति-क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
धीरःwise, steadfast
धीरः:
Kartā/Predicate-adjective
TypeAdjective
Rootधीरा (प्रातिपदिक; from धी ‘insight’)