HomeRig VedaMandala 5Sukta 28Mantra 3
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 3

Sukta 5.28

Devata: Agni

अग्ने शर्ध महते सौभगाय तव द्युम्नान्युत्तमानि सन्तु । सं जास्पत्यं सुयममा कृणुष्व शत्रूयतामभि तिष्ठा महांसि ॥

अग्ने॒ शर्ध॑ मह॒ते सौभ॑गाय॒ तव॑ द्यु॒म्नान्यु॑त्त॒मानि॑ सन्तु । सं जा॑स्प॒त्यं सु॒यम॒मा कृ॑णुष्व शत्रूय॒ताम॒भि ति॑ष्ठा॒ महां॑सि ॥

ágné śárdha mahaté sáubhagāya táva dyumnā́ny uttamā́ni santu | sáṃ jā́spatyaṃ suyámam ā́ kṛṇuṣva śatrūyatā́m abhí tíṣṭhā mahā́ṃsi ||

O Agni, marshal your host for a great good-fortune; let your highest luminous powers be with us. Build in us the lordship of the household of being and a right governance; stand over the hostile motions and surpass them by your greatness.

अग्ने॑ । शर्ध॑ । म॒ह॒ते । सौभ॑गाय । तव॑ । द्यु॒म्नानि॑ । उ॒त्ऽत॒मानि॑ । स॒न्तु॒ । सम् । जः॒ऽप॒त्यम् । सु॒ऽयम॑म् । आ । कृ॒णु॒ष्व॒ । श॒त्रु॒ऽय॒ताम् । अ॒भि । ति॒ष्ठ॒ । महां॑सि ॥अग्ने । शर्ध । महते । सौभगाय । तव । द्युम्नानि । उत्तमानि । सन्तु । सम् । जःपत्यम् । सुयमम् । आ । कृणुष्व । शत्रुयताम् । अभि । तिष्ठ । महांसि ॥agne | śardha | mahate | saubhagāya | tava | dyumnāni | ut-tamāni | santu | sam | jaḥ-patyam | su-yamam | ā | kṛṇuṣva | śatru-yatām | abhi | tiṣṭha | mahāṃsi

अग्नेO Agni
अग्ने:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootअग्नि- (प्रातिपदिक)
शर्धa host; a troop; strength
शर्ध:
कर्म (कृणुष्व इत्यस्य) / विधेय-सम्बन्धः
TypeNoun
Rootशर्ध- (प्रातिपदिक; ‘समूह/बल/सेना’)
महतेfor great (…); to the great
महते:
सम्प्रदान (सौभगाय इत्यस्य विशेषण-सम्बन्धः) / हेतु-सम्बन्धः
TypeAdjective
Rootमहत्- (प्रातिपदिक)
सौभगायfor good fortune; for prosperity
सौभगाय:
सम्प्रदान (उद्देश्य/प्रयोजन) / हेतु
TypeNoun
Rootसौभग- (प्रातिपदिक; सौ- + भग)
तवof you; your
तव:
सम्बन्ध (षष्ठी-सम्बन्धः)
TypePronoun
Rootयुष्मद्- (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
द्यु॒म्नानिsplendours; glories
द्यु॒म्नानि:
कर्तृ/विधेय (सन्तु इत्यस्य कर्ता)
TypeNoun
Rootद्यु॒म्न- (प्रातिपदिक)
उत्तमानिthe highest; best
उत्तमानि:
विशेषण (कर्तृ-सम्बन्धः)
TypeAdjective
Rootउत्तम- (प्रातिपदिक; ‘श्रेष्ठ’)
सन्तुlet them be
सन्तु:
विधेय (अस्तित्व-क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
सम्together; completely
सम्:
क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootसम्- (उपसर्ग/अव्यय)
जास्पत्यम्household-lordship; domestic prosperity
जास्पत्यम्:
कर्म (कृणुष्व)
TypeNoun
Rootजास्पत्य- (प्रातिपदिक; ‘गृहपति/कुल-सम्बन्धी’)
सुयमम्good order; good governance/control
सुयमम्:
कर्म (कृणुष्व) / विशेषण
TypeNoun/Adjective
Rootसु-यम- (प्रातिपदिक; ‘सु’ + ‘यम’)
towards; unto; fully
:
क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootआ- (उपसर्ग/अव्यय)
कृणुष्वmake; do; establish
कृणुष्व:
विधेय (आज्ञा)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
शत्रूयताम्of the hostile (men); of those acting as enemies
शत्रूयताम्:
सम्बन्ध (अभि तिष्ठा इत्यस्य लक्ष्य-सम्बन्धः: ‘of the hostile ones’)
TypeNoun (participle used substantively)
Rootशत्रूयत्- (कृदन्त/प्रातिपदिक; शत्रु + यत्, ‘शत्रुवत् आचरन्त्’)
अभिagainst; upon
अभि:
क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootअभि- (उपसर्ग/अव्यय)
तिष्ठाstand; take a stand
तिष्ठा:
विधेय (आज्ञा)
TypeVerb
Rootस्था (धातु)
महांसिgreat (things/powers); mighty (ones)
महांसि:
कर्म/अधिकरण (अभि-तिष्ठा इत्यस्य: ‘(them) greatly/with great (powers)’; वस्तुतः ‘महत्’ रूपेण क्रियाविशेषणवत्)
TypeAdjective (substantivized)
Rootमहत्- (प्रातिपदिक)