HomeRig VedaMandala 5Sukta 28Mantra 2
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 2

Sukta 5.28

Devata: Agni

समिध्यमानो अमृतस्य राजसि हविष्कृण्वन्तं सचसे स्वस्तये । विश्वं स धत्ते द्रविणं यमिन्वस्यातिथ्यमग्ने नि च धत्त इत्पुरः ॥

स॒मि॒ध्यमा॑नो अ॒मृत॑स्य राजसि ह॒विष्कृ॒ण्वन्तं॑ सचसे स्व॒स्तये॑ । विश्वं॒ स ध॑त्ते॒ द्रवि॑णं॒ यमिन्व॑स्याति॒थ्यम॑ग्ने॒ नि च॑ धत्त॒ इत्पु॒रः ॥

samidhyámāno amṛ́tasya rājasi havíṣ kṛṇvántam sacase svastáye | víśvaṃ sá dhatte dráviṇaṃ yám ínvasy ātíthyam agne ní ca dhatte ít púraḥ ||

As you blaze in the realm of immortality, you companion the one who prepares the offering, for his well-being. You place in him the whole wealth of being; and the hospitality he extends, O Agni, you establish it firmly in the front of his life.

स॒म्ऽइ॒ध्यमा॑नः । अ॒मृत॑स्य । रा॒ज॒सि॒ । ह॒विः । कृ॒ण्वन्त॑म् । स॒च॒से॒ । स्व॒स्तये॑ । विश्व॑म् । सः । ध॒त्ते॒ । द्रवि॑णम् । यम् । इन्व॑सि । आ॒ति॒थ्यम् । अ॒ग्ने॒ । नि । च॒ । ध॒त्ते॒ । इत् । पु॒रः ॥सम्इध्यमानः । अमृतस्य । राजसि । हविः । कृण्वन्तम् । सचसे । स्वस्तये । विश्वम् । सः । धत्ते । द्रविणम् । यम् । इन्वसि । आतिथ्यम् । अग्ने । नि । च । धत्ते । इत् । पुरः ॥sam-idhyamānaḥ | amṛtasya | rājasi | haviḥ | kṛṇvantam | sacase | svastaye | viśvam | saḥ | dhatte | draviṇam | yam | invasi | ātithyam | agne | ni | ca | dhatte | it | puraḥ

समिध्यमानःbeing kindled, kindling (himself)
समिध्यमानः:
कर्तृ (विशेषणरूपेण कर्तरि)
TypeParticiple (Adjectival)
Rootसम्-इध् (धातु) → समिध्य (कृदन्त-प्रक्रिया)
अमृतस्यof immortality / of the immortal (nectar)
अमृतस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootअमृत (प्रातिपदिकम्)
राजसिin the (luminous) realm/space
राजसि:
अधिकरण
TypeNoun
Rootरजस् (प्रातिपदिकम्)
हविष्कृण्वन्तम्making/performing the oblation
हविष्कृण्वन्तम्:
कर्म (सचसे इति क्रियायाः)
TypeParticiple (Adjectival)
Rootहविस् + कृ (धातु) → हविष्कृ (कृदन्त-प्रातिपदिकम्)
सचसेyou accompany / you follow
सचसे:
क्रिया
TypeVerb
Rootसच् (धातु) अथवा सच्/सञ्च् ‘to accompany, follow’
स्वस्तयेfor well-being, for welfare
स्वस्तये:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootस्वस्ति (प्रातिपदिकम्)
विश्वम्all, the whole (of it)
विश्वम्:
कर्म (धत्ते इति)
TypeAdjective (used substantively)
Rootविश्व (प्रातिपदिकम्)
सःhe
सः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिकम्)
धत्तेhe places, bestows
धत्ते:
क्रिया
TypeVerb
Rootधा (धातु)
द्रविणम्wealth, treasure
द्रविणम्:
कर्म
TypeNoun
Rootद्रविण (प्रातिपदिकम्)
यम्whom / which
यम्:
कर्म (इन्‍वस्याति इति)
TypeRelative pronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिकम्)
इन्‍वस्यातिhe impels/pursues (it), he sets (it) in motion
इन्‍वस्याति:
क्रिया
TypeVerb
Rootइन्‍वस्/इन्‍व् (धातु; ‘to set in motion, impel, pursue’—वेदिक)
अतिथ्यम्hospitality, guest-offering
अतिथ्यम्:
कर्म (धत्ते/धत्त इति)
TypeNoun
Rootअतिथि (प्रातिपदिकम्) → अतिथ्य (भाव/कर्म-नाम)
अग्नेO Agni
अग्ने:
सम्बोधन
TypeNoun (Vocative)
Rootअग्नि (प्रातिपदिकम्)
निdown, in, into
नि:
क्रियाविशेषण (उपसर्गः धा-धातोः)
TypeIndeclinable
Rootनि (उपसर्ग/निपात)
and
:
समुच्चय
TypeIndeclinable
Rootच (निपात)
धत्तplace! bestow!
धत्त:
क्रिया
TypeVerb
Rootधा (धातु)
इत्indeed, just
इत्:
निपात (बलवाचकः)
TypeIndeclinable
Rootइत् (निपात; emphatic)
पुरःin front, before
पुरः:
अधिकरण (स्थानवाचकः)
TypeAdverbial noun
Rootपुरस् (प्रातिपदिकम्)