HomeRig VedaMandala 5Sukta 25Mantra 7
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 7

Sukta 5.25

Rishi: Atri (Ātreya)
Devata: Agni
Chandas: Trishtubh (likely; verify)

यद्वाहिष्ठं तदग्नये बृहदर्च विभावसो । महिषीव त्वद्रयिस्त्वद्वाजा उदीरते ॥

यद्वाहि॑ष्ठं॒ तद॒ग्नये॑ बृ॒हद॑र्च विभावसो । महि॑षीव॒ त्वद्र॒यिस्त्वद्वाजा॒ उदी॑रते ॥

yád vā́hiṣṭhaṃ tád agnáye bṛhád arca vibhāvaso | mahíṣīva tvád rayís tvád vājā́ úd īrate ||

Whatever is most potent for the carrying (of the offering and the soul’s aspiration), that vast hymn chant to Agni, O all-illuminer. From you rise up the riches and the plenitudes of force, like a great queen in her power.

यत् । वाहि॑ष्ठम् । तत् । अ॒ग्नये॑ । बृ॒हत् । अ॒र्च॒ । वि॒भा॒व॒सो॒ इति॑ विभाऽवसो । महि॑षीऽइव । त्वत् । र॒यिः । त्वत् । वाजाः॑ । उत् । ई॒रते ॥यत् । वाहिष्ठम् । तत् । अग्नये । बृहत् । अर्च । विभावसो इति विभावसो । महिषीइव । त्वत् । रयिः । त्वत् । वाजाः । उत् । ईरते ॥yat | vāhiṣṭham | tat | agnaye | bṛhat | arca | vibhāvaso itivibhāvaso | mahiṣī-iva | tvat | rayiḥ | tvat | vājāḥ | ut | īrate

यत्which/that which
यत्:
सम्बन्ध/विशेषण (अनुवर्तते ‘…तत्’ इत्यनेन)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) प्रत्यय-रहितम्
वाहिष्ठम्most conveying/most transporting (best carrier)
वाहिष्ठम्:
विशेषणम् (यत्/तत् इत्यस्य)
TypeAdjective
Rootवाहिष्ठ (प्रातिपदिक; ‘वाह’/‘वह्’ धातोः ‘वाह’—वाहक, तस्य अतिशयार्थे -इष्ठ)
तत्that
तत्:
कर्म (अर्च इत्यस्य—‘that’ as the object praised) / अथवा विषय-निर्देशः
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अग्नयेto Agni
अग्नये:
सम्प्रदान (to/for Agni)
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
बृहत्great, lofty
बृहत्:
कर्म-विशेषणम् (अर्च—‘a great (hymn/praise)’) / क्रियाविशेषणम्
TypeAdjective
Rootबृहत् (प्रातिपदिक; ‘बृह्’ वृधौ/वर्धने)
अर्चpraise! sing!
अर्च:
क्रिया
TypeVerb
Rootअर्च् (पूजायाम्/स्तुतौ)
विभावसोO radiant one (Agni)
विभावसो:
सम्बोधन (addressed to Agni)
TypeNoun (epithet)
Rootविभावसु (प्रातिपदिक; वि-भा ‘to shine’ + वसु ‘wealth/light’)
महीषीवlike a queen/cow (mighty female)
महीषीव:
उपमान-निर्देशः (simile marker)
TypeNoun + Indeclinable
Rootमहीषी (प्रातिपदिक) + इव (उपमा-अव्यय)
त्वत्from you
त्वत्:
अपादान (source)
TypePronoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
रयिःwealth, bounty
रयिः:
कर्तृ (उदीरते इत्यस्य)
TypeNoun
Rootरयि (प्रातिपदिक)
त्वत्from you
त्वत्:
अपादान (source)
TypePronoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
वाजाःprizes, strengths, rewards
वाजाः:
कर्तृ (उदीरते इत्यस्य; रयिः सह समुच्चितः)
TypeNoun
Rootवाज (प्रातिपदिक)
उदीरतेarise, are stirred up/come forth
उदीरते:
क्रिया
TypeVerb
Rootउद्-ईर् (ईरणे/प्रेरणे; ‘to rise, be set in motion’)