Mantra 3
Sukta 5.22
Rishi: Atri (Ātreya)
Devata: Agni
Chandas: Trishtubh (probable; verify in critical edition)
Samhita Patha (Devanagari)
चिकित्विन्मनसं त्वा देवं मर्तास ऊतये । वरेण्यस्य तेऽवस इयानासो अमन्महि ॥
Samhita Patha (IAST)
चि॒कि॒त्विन्म॑नसं त्वा दे॒वं मर्ता॑स ऊ॒तये॑ । वरे॑ण्यस्य॒ तेऽव॑स इया॒नासो॑ अमन्महि ॥
Transliteration
cikitvínmanasaṁ tvā deváṁ martā́sa ūtáye | varéṇyasya te’vása iyānā́so amanmahi ||
Translation
You, the Divine with the discerning mind, we mortals have held in thought for your help. Seeking the protection of the One worthy to be chosen, we have turned toward you and consented inwardly.
Padapatha (Word Analysis)
चि॒कि॒त्वित्ऽम॑नसम् । त्वा॒ । दे॒वम् । मर्ता॑सः । ऊ॒तये॑ । वरे॑ण्यस्य । ते॒ । अव॑सः । इ॒या॒नासः॑ । अ॒म॒न्म॒हि॒ ॥चिकित्वित्मनसम् । त्वा । देवम् । मर्तासः । ऊतये । वरेण्यस्य । ते । अवसः । इयानासः । अमन्महि ॥cikitvit-manasam | tvā | devam | martāsaḥ | ūtaye | vareṇyasya | te | avasaḥ | iyānāsaḥ | amanmahi
Word by Word
चिकित्विन्O wise/knowing one
चिकित्विन्:
सम्बोधन/आमन्त्रण (addressed deity)
TypeAdjective (used substantively)
Rootचिकित्स्/चित् (प्रातिपदिक: चिकित्विन् ‘ज्ञानी, विवेकी’)
मनसाwith (our) mind, mentally
मनसा:
करण
TypeNoun
Rootमनस्
त्वाyou
त्वा:
कर्म
TypePronoun
Rootत्वद् (युष्मद्-प्रत्यय) सर्वनाम
देवम्(as) the god
देवम्:
कर्म (त्वा-विशेषण/अपोजिशन)
TypeNoun
Rootदेव
मर्तासःmortals
मर्तासः:
कर्ता
TypeNoun
Rootमर्त
ऊतयेfor help, for aid
ऊतये:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootऊति
वरेण्यस्यof the most excellent/choice-worthy
वरेण्यस्य:
सम्बन्ध (genitive relation)
TypeAdjective (genitival)
Rootवरेण्य (कृदन्त-विशेषण ‘वरणीय, श्रेष्ठ’)
तेof you, your
ते:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootत्वद् (युष्मद्) सर्वनाम
अवसःof protection, of help
अवसः:
सम्बन्ध (genitive dependent on इयानासः/अमन्महि)
TypeNoun
Rootअवस्
इयानासःapproaching, coming
इयानासः:
कर्ता (with मर्तासः; appositional)
TypeParticiple
Rootया (धातु) → इयान (कृदन्त: भूत/परिपूर्ण-गमनार्थ ‘going, having gone/approaching’)
अमन्महिwe have thought/esteemed (we considered)
अमन्महि:
क्रिया
TypeVerb
Rootमन् (धातु ‘to think, to deem’)