HomeRig VedaMandala 5Sukta 22Mantra 4
Previous Mantra

Mantra 4

Sukta 5.22

Rishi: Atri (Ātreya)
Devata: Agni
Chandas: Trishtubh (probable; verify in critical edition)

अग्ने चिकिद्ध्यस्य न इदं वचः सहस्य । तं त्वा सुशिप्र दम्पते स्तोमैर्वर्धन्त्यत्रयो गीर्भिः शुम्भन्त्यत्रयः ॥

अग्ने॑ चिकि॒द्ध्य१॒॑स्य न॑ इ॒दं वच॑: सहस्य । तं त्वा॑ सुशिप्र दम्पते॒ स्तोमै॑र्वर्ध॒न्त्यत्र॑यो गी॒र्भिः शु॑म्भ॒न्त्यत्र॑यः ॥

ágne cikiddhy àsyá na idáṁ vácaḥ sahasya | táṁ tvā suśipra dampate stómair vardhanty átrayo gī́rbhiḥ śumbhanty átrayaḥ ||

O Agni, take knowledge of this our word, O strong one. You, O fair-lipped Lord of the home, the Atris increase by hymns; by inspired utterances the Atris adorn and make you blaze in beauty.

अग्ने॑ । चि॒कि॒द्धि । अ॒स्य । नः॒ । इ॒दम् । वचः॑ । स॒ह॒स्य॒ । तम् । त्वा॒ । सु॒ऽशि॒प्र॒ । द॒म्ऽप॒ते॒ । स्तोमैः॑ । व॒र्ध॒न्ति॒ । अत्र॑यः । गीः॒ऽभिः । शु॒म्भ॒न्ति॒ । अत्र॑यः ॥अग्ने । चिकिद्धि । अस्य । नः । इदम् । वचः । सहस्य । तम् । त्वा । सुशिप्र । दम्पते । स्तोमैः । वर्धन्ति । अत्रयः । गीःभिः । शुम्भन्ति । अत्रयः ॥agne | cikiddhi | asya | naḥ | idam | vacaḥ | sahasya | tam | tvā | su-śipra | dam-pate | stomaiḥ | vardhanti | atrayaḥ | gīḥ-bhiḥ | śumbhanti | atrayaḥ

अग्नेO Agni
अग्ने:
सम्बोधन
TypeNoun (vocative)
Rootअग्नि- (प्रातिपदिक) < PIE *h₁n̥gʷnis
चिकिद्धिperceive/understand!
चिकिद्धि:
क्रिया (आज्ञा)
TypeVerb
Root√चिद् (परस्मैपद) ‘to notice, perceive, understand’
अस्यof this
अस्य:
सम्बन्ध (genitive)
TypePronoun
Rootइदम्- (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
नःour
नः:
सम्बन्ध (genitive)
TypePronoun
Rootअस्मद्- (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
इदम्this
इदम्:
कर्म
TypePronoun
Rootइदम्- (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
वचःutterance/word
वचः:
कर्म (इदम् वचः = ‘this utterance’)
TypeNoun
Rootवचस्- (प्रातिपदिक) < √वच् ‘to speak’
सहस्यof might; mighty one’s
सहस्य:
सम्बन्ध (genitive epithet)
TypeNoun (epithet)
Rootसहस्- (प्रातिपदिक) ‘might, strength’
तम्him/that one
तम्:
कर्म
TypePronoun
Rootतद्- (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
त्वाyou
त्वा:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद्- (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
सुशिप्रO fair-lipped one
सुशिप्र:
सम्बोधन
TypeAdjective (vocative)
Rootसु- (उपसर्ग) + शिप्र- (प्रातिपदिक) ‘jaw/cheek; (epithet) fair-lipped’
दम्पतेO lord of the house
दम्पते:
सम्बोधन
TypeNoun (vocative)
Rootदम्पति- (प्रातिपदिक) ‘lord of the house’
स्तोमैःwith hymns/praises
स्तोमैः:
करण
TypeNoun
Rootस्तोम- (प्रातिपदिक) < √स्तु ‘to praise’
वर्धन्तिthey strengthen/increase
वर्धन्ति:
क्रिया
TypeVerb
Root√वृध् (परस्मैपद) ‘to grow, increase, strengthen’
अत्रयःthe Atris
अत्रयः:
कर्तृ
TypeNoun (proper/collective)
Rootअत्रि- (प्रातिपदिक) ‘Atri; Atris (clan/poets)’
गीर्भिःwith songs
गीर्भिः:
करण
TypeNoun
Rootगीर्/गिर्- (प्रातिपदिक) ‘song, praise’
शुम्भन्तिthey adorn/beautify
शुम्भन्ति:
क्रिया
TypeVerb
Root√शुभ् (परस्मैपद) ‘to adorn, make splendid’
अत्रयःthe Atris
अत्रयः:
कर्तृ
TypeNoun (repeated subject)
Rootअत्रि- (प्रातिपदिक)