HomeRig VedaMandala 5Sukta 12Mantra 2
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 2

Sukta 5.12

Rishi: Vasiṣṭha (RV 5.12)
Devata: Agni (as knower of R̥ta; aruṣa vṛṣan)
Chandas: Triṣṭubh

ऋतं चिकित्व ऋतमिच्चिकिद्ध्यृतस्य धारा अनु तृन्धि पूर्वीः । नाहं यातुं सहसा न द्वयेन ऋतं सपाम्यरुषस्य वृष्णः ॥

ऋ॒तं चि॑कित्व ऋ॒तमिच्चि॑किद्ध्यृ॒तस्य॒ धारा॒ अनु॑ तृन्धि पू॒र्वीः । नाहं या॒तुं सह॑सा॒ न द्व॒येन॑ ऋ॒तं स॑पाम्यरु॒षस्य॒ वृष्ण॑: ॥

ṛtáṃ cikitva ṛtám íc cíkiddhy ṛtásya dhārā́ ánu tṛndhi pūrvī́ḥ | nā́haṃ yātúṃ sáhasā ná dváyena ṛtáṃ sapāmy aruṣásya vṛ́ṣṇaḥ ||

O knower, know the Truth, know indeed the Truth; cleave thy way along the many ancient streams of the Truth. I cannot reach it by force, nor by divided dual means; I follow and win the Truth of the Ruddy Bull—Agni’s fiery power.

ऋ॒तम् । चि॒कि॒त्वः॒ । ऋ॒तम् । इत् । चि॒कि॒द्धि॒ । ऋ॒तस्य॑ । धाराः॑ । अनु॑ । तृ॒न्धि॒ । पू॒र्वीः । न । अ॒हम् । या॒तुम् । सह॑सा । न । द्व॒येन॑ । ऋ॒तम् । स॒पा॒मि॒ । अ॒रु॒षस्य॑ । वृष्णः॑ ॥ऋतम् । चिकित्वः । ऋतम् । इत् । चिकिद्धि । ऋतस्य । धाराः । अनु । तृन्धि । पूर्वीः । न । अहम् । यातुम् । सहसा । न । द्वयेन । ऋतम् । सपामि । अरुषस्य । वृष्णः ॥ṛtam | cikitvaḥ | ṛtam | it | cikiddhi | ṛtasya | dhārāḥ | anu | tṛndhi | pūrvīḥ | na | aham | yātum | sahasā | na | dvayena | ṛtam | sapāmi | aruṣasya | vṛṣṇaḥ

ऋतम्cosmic order; truth
ऋतम्:
Karma
TypeNoun
Rootऋत (प्रातिपदिक)
चिindeed; even
चि:
TypeIndeclinable
Rootचि (अव्यय)
चिकित्वhaving understood
चिकित्व:
TypeVerb
Rootचित् (धातु) → क्त्वा (Vedic: -त्व)
ऋतम्ṛta; truth
ऋतम्:
Karma
TypeNoun
Rootऋत (प्रातिपदिक)
इत्just; indeed
इत्:
TypeIndeclinable
Rootइत् (अव्यय/निपात)
चिकिद्धिknow! perceive!
चिकिद्धि:
TypeVerb
Rootचित् (धातु)
ऋतस्यof ṛta
ऋतस्य:
Sambandha (genitive relation)
TypeNoun
Rootऋत (प्रातिपदिक)
धाराःstreams; flows
धाराः:
Kartā
TypeNoun
Rootधारा (प्रातिपदिक)
अनुalong; following
अनु:
TypeIndeclinable
Rootअनु (उपसर्ग/अव्यय)
तृन्धिcleave; press through
तृन्धि:
TypeVerb
Rootतृद्/तृन्द् (धातु; Vedic ‘to pierce/cleave/press through’)
पूर्वीःthe former/earlier (ones)
पूर्वीः:
Karma
TypeAdjective
Rootपूर्वी (प्रातिपदिक; ‘former/earlier’, fem.)
not
:
TypeIndeclinable
Rootन (निपात)
अहम्I
अहम्:
Kartā
TypePronoun
Rootअहम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
यातुम्to go
यातुम्:
TypeVerb
Rootया (धातु) → तुमुन्
सहसाby force; with might
सहसा:
Karaṇa
TypeNoun
Rootसहस् (प्रातिपदिक)
not
:
TypeIndeclinable
Rootन (निपात)
द्वयेनby duality; by twofold means
द्वयेन:
Karaṇa
TypeNoun
Rootद्वय (प्रातिपदिक)
ऋतम्ṛta; truth
ऋतम्:
Karma
TypeNoun
Rootऋत (प्रातिपदिक)
सपामिI follow/seek; I attain
सपामि:
TypeVerb
Rootसप् (धातु; Vedic ‘to follow/seek/attain, to be in accord’)
अरुषस्यof the ruddy (one)
अरुषस्य:
Sambandha (genitive relation)
TypeAdjective
Rootअरुष (प्रातिपदिक)
वृष्णःof the bull; of the mighty one
वृष्णः:
Sambandha (genitive relation)
TypeNoun
Rootवृषन् (प्रातिपदिक)