HomeRig VedaMandala 5Sukta 1Mantra 6
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 6

Sukta 5.1

Rishi: Vasiṣṭha (traditional attribution for RV 5.1)
Devata: Agni
Chandas: Triṣṭubh

अग्निर्होता न्यसीदद्यजीयानुपस्थे मातुः सुरभा उ लोके । युवा कविः पुरुनिष्ठ ऋतावा धर्ता कृष्टीनामुत मध्य इद्धः ॥

अ॒ग्निर्होता॒ न्य॑सीद॒द्यजी॑यानु॒पस्थे॑ मा॒तुः सु॑र॒भा उ॑ लो॒के । युवा॑ क॒विः पु॑रुनि॒ष्ठ ऋ॒तावा॑ ध॒र्ता कृ॑ष्टी॒नामु॒त मध्य॑ इ॒द्धः ॥

agnír hótā ny àsīdad yajī́yān upásthe mātúḥ surabhā́ u loké | yúvā kavíḥ puruniṣṭhá ṛtā́vā dhartā́ kṛṣṭīnā́m utá mádhya iddháḥ ||

Agni the Hotṛ has sat down, most worthy, in the fragrant lap of the Mother in her world. Young, a seer, firmly founded in many seats, a keeper of Ṛta, he is the upholder of the peoples, and kindled in the midst.

अ॒ग्निः । होता॑ । नि । अ॒सी॒द॒त् । यजी॑यान् । उ॒पऽस्थे॑ । मा॒तुः । सु॒र॒भौ । ऊँ॒ इति॑ । लो॒के । युवा॑ । क॒विः । पु॒रु॒निः॒ऽष्ठः । ऋ॒तऽवा॑ । ध॒र्ता । कृ॒ष्टी॒नाम् । उ॒त । मध्ये॑ । इ॒द्धः ॥अग्निः । होता । नि । असीदत् । यजीयान् । उपस्थे । मातुः । सुरभौ । ऊँ इति । लोके । युवा । कविः । पुरुनिःष्ठः । ऋतवा । धर्ता । कृष्टीनाम् । उत । मध्ये । इद्धः ॥agniḥ | hotā | ni | asīdat | yajīyān | upa-sthe | mātuḥ | surabhau | oṃ iti | loke | yuvā | kaviḥ | puruniḥ-ṣṭhaḥ | ṛta-vā | dhartā | kṛṣṭīnām | uta | madhye | iddhaḥ

अग्निःAgni
अग्निः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअग्नि- (प्रातिपदिक)
होताthe Hotṛ-priest, invoker
होता:
कर्तृ (अग्नेः विशेषणम्)
TypeNoun (agent)
Rootहु (धातु) → होतृ- (कृदन्त, तृच्)
निdown, in (as preverb)
नि:
TypeIndeclinable
Rootनि (उपसर्ग/अव्यय)
असीदत्sat down, took seat
असीदत्:
क्रिया
TypeVerb
Rootसद् (धातु) + नि
अद्यtoday, now
अद्य:
कालाधिकरण
TypeIndeclinable
Rootअद्य (अव्यय)
अजीयान्more victorious, better at winning
अजीयान्:
कर्तृ (अग्नेः विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootअजि- (प्रातिपदिक) → अजीयस्- (तुलनात्मक)
उपस्थेin the lap, on the seat
उपस्थे:
अधिकरण
TypeNoun
Rootउपस्थ- (प्रातिपदिक)
मातुःof the mother
मातुः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootमातृ- (प्रातिपदिक)
सुरभाःfragrant, sweet-smelling
सुरभाः:
कर्तृ (अग्नेः विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootसुरभि- (प्रातिपदिक)
indeed, and
:
TypeIndeclinable
Rootउ (निपात)
लोकेin the world/realm
लोके:
अधिकरण
TypeNoun
Rootलोक- (प्रातिपदिक)
युवाyoung
युवा:
कर्तृ (अग्नेः विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootयुवन्- (प्रातिपदिक)
कविःseer, poet
कविः:
कर्तृ (अग्नेः विशेषणम्)
TypeNoun
Rootकवि- (प्रातिपदिक)
पुरुनिष्ठःfirm in many (places/ways), much-established
पुरुनिष्ठः:
कर्तृ (अग्नेः विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootपुरु- + निष्ठ- (प्रातिपदिक; समासः)
ऋतावाpossessing ṛta, truthful/ordered
ऋतावा:
कर्तृ (अग्नेः विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootऋतावन्- (प्रातिपदिक)
धर्ताsupporter, sustainer
धर्ता:
कर्तृ (अग्नेः विशेषणम्)
TypeNoun (agent)
Rootधृ (धातु) → धर्तृ- (कृदन्त, तृच्)
कृष्टीनाम्of the peoples
कृष्टीनाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootकृष्टि- (प्रातिपदिक)
उतand also
उत:
TypeIndeclinable
Rootउत (निपात)
मध्येin the middle
मध्ये:
अधिकरण
TypeNoun
Rootमध्य- (प्रातिपदिक)
इद्धःkindled, inflamed
इद्धः:
कर्तृ (अग्नेः विशेषणम्)
TypeParticiple/Adjective
Rootइन्ध् (धातु) → इद्ध- (कृदन्त, क्त)