HomeRig VedaMandala 5Sukta 1Mantra 4
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 4

Sukta 5.1

Rishi: Vasiṣṭha (traditional attribution for RV 5.1)
Devata: Agni (with Sūrya/Uṣas as supporting powers)
Chandas: Triṣṭubh

अग्निमच्छा देवयतां मनांसि चक्षूंषीव सूर्ये सं चरन्ति । यदीं सुवाते उषसा विरूपे श्वेतो वाजी जायते अग्रे अह्नाम् ॥

अ॒ग्निमच्छा॑ देवय॒तां मनां॑सि॒ चक्षूं॑षीव॒ सूर्ये॒ सं च॑रन्ति । यदीं॒ सुवा॑ते उ॒षसा॒ विरू॑पे श्वे॒तो वा॒जी जा॑यते॒ अग्रे॒ अह्ना॑म् ॥

agním ácchā deva-yatā́m manā́ṃsi cakṣū́ṃṣīva sū́rye sáṃ caranti | yád īṃ súvāte uṣásā vírūpe śvetó vājī́ jāyate ágre áhnām ||

Toward Agni the god-seeking minds move together, as eyes converge upon the Sun. When the two Dawn-powers, diverse in form, bring him forth, the white steed of plenitude is born at the head of the days.

अ॒ग्निम् । अच्छ॑ । दे॒व॒ऽय॒ताम् । मनां॑सि । चक्षूं॑षीऽइव । सूर्ये॑ । सम् । च॒र॒न्ति॒ । यत् । ई॒म् । सुवा॑ते । उ॒षसा॑ । विरू॑पे॒ इति॒ विऽरू॑पे । श्वे॒तः । वा॒जी । जा॒य॒ते॒ । अग्रे॑ । अह्ना॑म् ॥अग्निम् । अच्छ । देवयताम् । मनांसि । चक्षूंषीइव । सूर्ये । सम् । चरन्ति । यत् । ईम् । सुवाते । उषसा । विरूपे इति विरूपे । श्वेतः । वाजी । जायते । अग्रे । अह्नाम् ॥agnim | accha | deva-yatām | manāṃsi | cakṣūṃṣī-iva | sūrye | sam | caranti | yat | īm | suvāte | uṣasā | virūpeitivi-rūpe | śvetaḥ | vājī | jāyate | agre | ahnām

अग्निम्Agni (as object/goal)
अग्निम्:
कर्म
TypeNoun
Rootअग्नि- (प्रातिपदिक)
अच्छाtowards
अच्छा:
अधिकारण (गतिद्योतक/दिशा)
TypeIndeclinable
Rootअच्छा (अव्यय)
देवयताम्of the god-seeking (devout)
देवयताम्:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeAdjective (participial)
Rootदेवयत्- (देव + यत्; प्रातिपदिक)
मनांसिminds
मनांसि:
कर्तृ
TypeNoun
Rootमनस्- (प्रातिपदिक)
and
:
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
चक्षूंषिeyes
चक्षूंषि:
कर्तृ
TypeNoun
Rootचक्षुस्- (प्रातिपदिक)
इवlike
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
सूर्येin/at the Sun
सूर्ये:
अधिकारण
TypeNoun
Rootसूर्य- (प्रातिपदिक)
सम्together, fully
सम्:
TypeIndeclinable (preverb)
Rootसम् (उपसर्ग/अव्यय)
चरन्तिthey move/go
चरन्ति:
TypeVerb
Rootचर् (धातु)
यत्when/that
यत्:
TypeIndeclinable/Relative
Rootयद्- (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
ईम्indeed, just
ईम्:
TypeIndeclinable
Rootईम् (अव्यय/निपात)
सुवातेshe brings forth/gives birth
सुवाते:
TypeVerb
Rootसू (धातु; ‘प्रसव/जनन’) + वि/सु- (उपसर्ग)
उषसाby/with Dawn
उषसा:
करण
TypeNoun
Rootउषस्- (प्रातिपदिक)
विरूपेtwo of differing forms
विरूपे:
कर्म (of ‘suvāte’) / विशेषण
TypeAdjective
Rootविरूप- (वि + रूप; प्रातिपदिक)
श्वेतःwhite, bright
श्वेतः:
कर्तृ (of ‘जायते’) / विशेषण
TypeAdjective
Rootश्वेत- (प्रातिपदिक)
वाजीthe racer/steed (winner of prize)
वाजी:
कर्तृ
TypeNoun/Adjective
Rootवाजिन्- (प्रातिपदिक)
जायतेis born/arises
जायते:
TypeVerb
Rootजन् (धातु; ‘to be born’)
अग्रेin front/at first
अग्रे:
अधिकारण
TypeIndeclinable (locative used adverbially)
Rootअग्र- (प्रातिपदिक)
अह्नाम्of the days
अह्नाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootअहन्- (प्रातिपदिक)