Mantra 3
Sukta 4.8
Rishi: Vāmadeva Gautama (traditional)
Devata: Agni
Chandas: Gāyatrī (probable; needs verification)
Samhita Patha (Devanagari)
स वेद देव आनमं देवाँ ऋतायते दमे । दाति प्रियाणि चिद्वसु ॥
Samhita Patha (IAST)
स वे॑द दे॒व आ॒नमं॑ दे॒वाँ ऋ॑ताय॒ते दमे॑ । दाति॑ प्रि॒याणि॑ चि॒द्वसु॑ ॥
Transliteration
sá véda devá ā́-namaṃ devā́n ṛtāyaté damé | dā́ti priyā́ṇi cíd vásu ||
Translation
That god knows the act of bowing and bringing the gods into the home of the one who lives by the Truth; and he gives even the beloved plenitudes.
Padapatha (Word Analysis)
सः । वे॒द॒ । दे॒वः । आ॒ऽनम॑म् । दे॒वान् । ऋ॒त॒ऽय॒ते । दमे॑ । दाति॑ । प्रि॒याणि॑ । चि॒त् । वसु॑ ॥सः । वेद । देवः । आनमम् । देवान् । ऋतयते । दमे । दाति । प्रियाणि । चित् । वसु ॥saḥ | veda | devaḥ | ānamam | devān | ṛta-yate | dame | dāti | priyāṇi | cit | vasu
Word by Word
सःhe
सः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootतद् (स-आदेशः)
वेदknows
वेद:
क्रिया
TypeVerb
Root√विद् (विदँ ज्ञाने)
देवःthe god
देवः:
कर्तृ (वेद इत्यस्य विशेषण/अप्पोजिशन)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिकम्)
आनमम्the bowing/obeisant one
आनमम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootआनम (प्रातिपदिकम्; √नम् ‘नमने’ इत्यस्मात्)
देवान्the gods
देवान्:
कर्म
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिकम्)
ऋतायतेstrives/acts for ṛta (cosmic order)
ऋतायते:
क्रिया
TypeVerb
Rootऋताय (प्रातिपदिकम्; ‘ऋत’ + √या/यत् भावे), अथवा √यत् (यतँ प्रयत्ने) इत्यस्य देवनामधात्वर्थ-प्रयोगः
दमेin the house/home
दमे:
अधिकरण
TypeNoun
Rootदम (प्रातिपदिकम्)
दातिgives
दाति:
क्रिया
TypeVerb
Root√दा (डादाने/दाने)
प्रियाणिdear (things), beloved gifts
प्रियाणि:
कर्म
TypeAdjective (substantivized)
Rootप्रिय (प्रातिपदिकम्)
चित्even
चित्:
सम्बन्ध/निपातार्थ (अपि/एव-भावः)
TypeIndeclinable
Rootचित् (निपातः)
वसुwealth, good (treasure)
वसु:
कर्म (दाति इत्यस्य)
TypeNoun/Adjective
Rootवसु (प्रातिपदिकम्)