HomeRig VedaMandala 4Sukta 58Mantra 9
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 9

Sukta 4.58

Rishi: Vāmadeva Gautama
Devata: Soma-yajña complex (Soma with ghṛta-currents oriented to ‘Tat’)
Chandas: Triṣṭubh

कन्या इव वहतुमेतवा उ अञ्ज्यञ्जाना अभि चाकशीमि । यत्र सोमः सूयते यत्र यज्ञो घृतस्य धारा अभि तत्पवन्ते ॥

क॒न्या॑ इव वह॒तुमेत॒वा उ॑ अ॒ञ्ज्य॑ञ्जा॒ना अ॒भि चा॑कशीमि । यत्र॒ सोम॑: सू॒यते॒ यत्र॑ य॒ज्ञो घृ॒तस्य॒ धारा॑ अ॒भि तत्प॑वन्ते ॥

kanyā́ iva vahatúm etávā u áñjy-añjānā abhí cākaśīmi | yátra sómaḥ sūyáte yátra yajñó ghṛtásya dhā́rā abhí tát pavante ||

Like maidens going to the bridal procession, anointing themselves, I gaze upon them as they move. Where Soma is pressed out, where the yajña is established, there the streams of ghee flow toward That (the supreme goal).

क॒न्याः॑ऽइव । व॒ह॒तुम् । एत॒वै । ऊँ॒ इति॑ । अ॒ञ्जि । अ॒ञ्जा॒नाः । अ॒भि । चा॒क॒शी॒मि॒ । यत्र॑ । सोमः॑ । सू॒यते॑ । यत्र॑ । य॒ज्ञः । घृ॒तस्य॑ । धाराः॑ । अ॒भि । तत् । प॒व॒न्ते॒ ॥कन्याःइव । वहतुम् । एतवै । ऊँ इति । अञ्जि । अञ्जानाः । अभि । चाकशीमि । यत्र । सोमः । सूयते । यत्र । यज्ञः । घृतस्य । धाराः । अभि । तत् । पवन्ते ॥kanyāḥ-iva | vahatum | etavai | oṃ iti | añji | añjānāḥ | abhi | cākaśīmi | yatra | somaḥ | sūyate | yatra | yajñaḥ | ghṛtasya | dhārāḥ | abhi | tat | pavante

कन्याः(like) maidens/young girls
कन्याः:
उपमान (क्रियाविशेषण-तुलना) / कर्तृसमान
TypeNoun
Rootकन्या (प्रातिपदिक)
इवlike, as
इव:
तुलनासूचक
TypeIndeclinable
Rootइव
वहतुम्the bridal procession; the bridegroom (as ‘the one to be led to’)
वहतुम्:
कर्म (गमन/प्रवृत्तेः लक्ष्य)
TypeNoun
Rootवहतु (प्रातिपदिक; √वह् ‘to carry/lead’ से)
एतवाःgoing, coming forth
एतवाः:
कर्तृ (अञ्ज्यञ्जानाः का विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootएतृ/एतव (प्रातिपदिक; √इ ‘to go’ से, ‘going/coming’)
indeed, just
:
भावप्रदर्शक/अन्वय-बल
TypeIndeclinable
Root
अञ्जिwith ointment, with unguent
अञ्जि:
करण
TypeNoun
Rootअञ्जि (प्रातिपदिक; ‘ointment/unguent’)
अञ्जानाःanointing (themselves/each other)
अञ्जानाः:
कर्तृ (एतवाः… अञ्जानाः)
TypeVerb
Root√अञ्ज् (अञ्जने) → अञ्जान (वर्तमान कृदन्त)
अभिtowards, unto
अभि:
दिशा/अभिमुख्य
TypeIndeclinable
Rootअभि
चाकशीमिI look toward / I behold
चाकशीमि:
कर्तृ (अहम्)
TypeVerb
Root√काश्/√कश् (दीप्तौ/दर्शने; वैदिक ‘to appear/shine, to look’)
यत्रwhere
यत्र:
अधिकरण (स्थान)
TypeIndeclinable
Rootयत्र
सोमःSoma
सोमः:
कर्तृ (सूयते)
TypeNoun
Rootसोम (प्रातिपदिक)
सूयतेis pressed/produced
सूयते:
कर्मणि/भावे (मध्यस्थ-प्रयोग; ‘is pressed/produced’)
TypeVerb
Root√सू (सवने/प्रसवे; ‘to press/produce’)
यत्रwhere
यत्र:
अधिकरण (स्थान)
TypeIndeclinable
Rootयत्र
यज्ञःthe sacrifice
यज्ञः:
कर्तृ/अधिकरण-संबद्ध (अस्ति-लोपे ‘where the sacrifice (is)’)
TypeNoun
Rootयज्ञ (प्रातिपदिक)
घृतस्यof ghee, of clarified butter
घृतस्य:
सम्बन्ध (धाराः का)
TypeNoun
Rootघृत (प्रातिपदिक)
धाराःstreams, flows
धाराः:
कर्तृ (पवन्ते)
TypeNoun
Rootधारा (प्रातिपदिक)
अभिtowards, over
अभि:
अभिमुख्य/व्याप्ति
TypeIndeclinable
Rootअभि
तत्that (place/goal)
तत्:
कर्म (अभि… पवन्ते)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
पवन्तेthey flow/purify (themselves), they stream
पवन्ते:
कर्तृ (धाराः)
TypeVerb
Root√पू (पवने/शोधने; ‘to purify, to flow’)