HomeRig VedaMandala 4Sukta 58Mantra 8
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 8

Sukta 4.58

Rishi: Vāmadeva Gautama
Devata: Agni (Jātavedas) with ghṛta as his nourishing essence
Chandas: Triṣṭubh

अभि प्रवन्त समनेव योषाः कल्याण्यः स्मयमानासो अग्निम् । घृतस्य धाराः समिधो नसन्त ता जुषाणो हर्यति जातवेदाः ॥

अ॒भि प्र॑वन्त॒ सम॑नेव॒ योषा॑: कल्या॒ण्य१॒॑: स्मय॑मानासो अ॒ग्निम् । घृ॒तस्य॒ धारा॑: स॒मिधो॑ नसन्त॒ ता जु॑षा॒णो ह॑र्यति जा॒तवे॑दाः ॥

abhí pravanta sámanā-iva yóṣāḥ kalyā́ṇyaḥ smáyamānāso agním | ghṛtásya dhā́rāḥ samídho nasanta tā́ juṣāṇó haryati jā́ta-vedāḥ ||

They flow toward Agni like women to a common meeting, beautiful, smiling in their coming. The streams of ghee approach as fuel-sticks; and Jātavedas, taking delight in them, leaps upward in glad intensity.

अ॒भि । प्र॒व॒न्त॒ । सम॑नाऽइव । योषाः॑ । क॒ल्या॒ण्यः॑ । स्मय॑मानासः । अ॒ग्निम् । घृ॒तस्य॑ । धाराः॑ । स॒म्ऽइधः॑ । न॒स॒न्त॒ । ताः । जु॒षा॒णः । ह॒र्य॒ति॒ । जा॒तऽवे॑दाः ॥अभि । प्रवन्त । समनाइव । योषाः । कल्याण्यः । स्मयमानासः । अग्निम् । घृतस्य । धाराः । सम्इधः । नसन्त । ताः । जुषाणः । हर्यति । जातवेदाः ॥abhi | pravanta | samanāiva | yoṣāḥ | kalyāṇyaḥ | smayamānāsaḥ | agnim | ghṛtasya | dhārāḥ | sam-idhaḥ | nasanta | tāḥ | juṣāṇaḥ | haryati | jāta-vedāḥ

अ॒भिtowards, upon
अ॒भि:
TypeIndeclinable
Rootअभि (उपसर्ग)
प्र॑वन्त(they) stream/flow forth
प्र॑वन्त:
Kriyā (मुख्य क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-√वन्/√वृ (प्रवण/प्रवन् ‘to incline/flow’; here as verbal form)
सम॑नाin the meeting-place/assembly
सम॑ना:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootसमन (प्रातिपदिक) < सम् + √अन्/√इ (going together) ‘meeting, assembly, common place’
इवlike, as
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
योषाःmaidens/women
योषाः:
Kartā
TypeNoun
Rootयोषा (प्रातिपदिक) ‘young woman, maiden’
कल्याण्यःfair, auspicious
कल्याण्यः:
Kartā (विशेषण-रूपेण)
TypeAdjective
Rootकल्याणी (प्रातिपदिक) ‘beautiful, auspicious’
स्मय॑मानासःsmiling
स्मय॑मानासः:
Kartā (विशेषण-रूपेण)
TypeParticiple
Root√स्मि (स्मयते ‘to smile’) + शानच् (वर्तमानकाले)
अ॒ग्निम्Agni (the fire)
अ॒ग्निम्:
Karma
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
घृ॒तस्य॒of ghee
घृ॒तस्य॒:
Sambandha (षष्ठी) / विशेषण-सम्बन्ध
TypeNoun
Rootघृत (प्रातिपदिक) ‘ghee, clarified butter’
धाराःstreams
धाराः:
Kartā (द्वितीय-क्रिया ‘नसन्त’ इत्यस्य)
TypeNoun
Rootधारा (प्रातिपदिक) ‘stream, flow’
स॒मिधःkindlings, fuel-sticks
स॒मिधः:
Kartā (समुच्चितः ‘धाराः’ सह)
TypeNoun
Rootसमिध् (प्रातिपदिक) ‘kindling-stick, fuel’
नसन्तapproach, come near
नसन्त:
Kriyā
TypeVerb
Root√नस् (नसति ‘to approach, come near’; वैदिक)
ताthem
ता:
Karma
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
जु॑षाणःaccepting, enjoying
जु॑षाणः:
Kartā
TypeParticiple
Root√जुष् (जोषते ‘to enjoy, accept, be pleased with’) + शानच्
हर्यतिis gladdened/sets in motion (eagerly)
हर्यति:
Kriyā
TypeVerb
Root√हृ/√हर् (हर्यति ‘to become eager/impel; to be delighted’; वैदिक)
जातवेदाःJātavedas (Agni)
जातवेदाः:
Kartā (हर्यति इत्यस्य)
TypeNoun
Rootजातवेदस् (प्रातिपदिक) ‘Jātavedas’ (Agni as ‘knower of births/creatures’)