HomeRig VedaMandala 4Sukta 58Mantra 7
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 7

Sukta 4.58

Rishi: Vāmadeva Gautama
Devata: Ghṛta (as forceful current)
Chandas: Triṣṭubh

सिन्धोरिव प्राध्वने शूघनासो वातप्रमियः पतयन्ति यह्वाः । घृतस्य धारा अरुषो न वाजी काष्ठा भिन्दन्नूर्मिभिः पिन्वमानः ॥

सिन्धो॑रिव प्राध्व॒ने शू॑घ॒नासो॒ वात॑प्रमियः पतयन्ति य॒ह्वाः । घृ॒तस्य॒ धारा॑ अरु॒षो न वा॒जी काष्ठा॑ भि॒न्दन्नू॒र्मिभि॒: पिन्व॑मानः ॥

síndhor iva prā́dhvane śū́ghanāso vā́ta-pramiyaḥ patayanti yahvā́ḥ | ghṛtásya dhā́rā aruṣó ná vājī kā́ṣṭhā bhindánn ū́rmibhiḥ pinvámānaḥ ||

Like the Sindhu on its forward course, swift-nosed, driven by the wind, they fly—those uplifted movements. The streams of ghee, like a ruddy steed of plenitude, break through the barriers, swelling with their waves.

सिन्धोः॑ऽइव । प्र॒ऽअ॒ध्व॒ने । शू॒घ॒नासः॑ । वात॑ऽप्रमियः । प॒त॒य॒न्ति॒ । य॒ह्वाः । घृ॒तस्य॑ । धाराः॑ । अ॒रु॒षः । न । वा॒जी । काष्ठाः॑ । भि॒न्दन् । ऊ॒र्मिभिः॑ । पिन्व॑मानः ॥सिन्धोःइव । प्रअध्वने । शूघनासः । वातप्रमियः । पतयन्ति । यह्वाः । घृतस्य । धाराः । अरुषः । न । वाजी । काष्ठाः । भिन्दन् । ऊर्मिभिः । पिन्वमानः ॥sindhoḥ-iva | pra-adhvane | śūghanāsaḥ | vāta-pramiyaḥ | patayanti | yahvāḥ | ghṛtasya | dhārāḥ | aruṣaḥ | na | vājī | kāṣṭhāḥ | bhindan | ūrmibhiḥ | pinvamānaḥ

सिन्धोःof the river/stream
सिन्धोः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootसिन्धु- (प्रातिपदिक)
इवlike, as
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव (निपात)
प्राध्वनेon the forward path / in the course
प्राध्वने:
अधिकारण
TypeNoun
Rootप्राध्वन्- (प्रातिपदिक)
शूघनासःswift-nosed / swift-snouted (swift) ones
शूघनासः:
कर्तृ
TypeAdjective (used substantively)
Rootशूघनास- (प्रातिपदिक)
वातप्रमियःwind-driven / urged by the wind
वातप्रमियः:
कर्तृ
TypeAdjective (used substantively)
Rootवात- + प्रमिय- (प्रातिपदिक; बहुव्रीहि/तत्पुरुष-समास)
पतयन्तिthey fly, they speed
पतयन्ति:
क्रिया
TypeVerb
Rootपत् (धातु) → पतयति (णिच्/प्रयोजक-प्रयोग; here present)
यह्वाःmighty / impetuous ones
यह्वाः:
कर्तृ
TypeAdjective (used substantively)
Rootयह्व- (प्रातिपदिक)
घृतस्यof ghee (clarified butter)
घृतस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootघृत- (प्रातिपदिक)
धाराःstreams, flows
धाराः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootधारा- (प्रातिपदिक)
अरुषःruddy, tawny (one)
अरुषः:
कर्तृ (apposition)
TypeAdjective (used substantively)
Rootअरुष- (प्रातिपदिक)
like
:
TypeIndeclinable
Rootन (निपात)
वाजीa racer, steed; prize-winner
वाजी:
कर्तृ (upamāna)
TypeNoun/Adjective
Rootवाजिन्- (प्रातिपदिक)
काष्ठाः(wooden) posts/logs; pieces of wood
काष्ठाः:
कर्म
TypeNoun
Rootकाष्ठा- (प्रातिपदिक)
भिन्दन्splitting, cleaving
भिन्दन्:
कर्तृ (to पिन्वमानः)
TypeVerb (participle)
Rootभिद् (धातु)
ऊर्मिभिःwith waves
ऊर्मिभिः:
करण
TypeNoun
Rootऊर्मि- (प्रातिपदिक)
पिन्वमानःswelling, being impelled / in motion
पिन्वमानः:
कर्तृ
TypeVerb (participle)
Rootपिव्/पिन्व् (धातु; ‘to swell, set in motion, impel’) → पिन्वमान (आत्मनेपद-प्रयोग)