HomeRig VedaMandala 4Sukta 58Mantra 6
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 6

Sukta 4.58

Rishi: Vāmadeva Gautama
Devata: Ghṛta (as purified flow)
Chandas: Triṣṭubh

सम्यक्स्रवन्ति सरितो न धेना अन्तर्हृदा मनसा पूयमानाः । एते अर्षन्त्यूर्मयो घृतस्य मृगा इव क्षिपणोरीषमाणाः ॥

स॒म्यक्स्र॑वन्ति स॒रितो॒ न धेना॑ अ॒न्तर्हृ॒दा मन॑सा पू॒यमा॑नाः । ए॒ते अ॑र्षन्त्यू॒र्मयो॑ घृ॒तस्य॑ मृ॒गा इ॑व क्षिप॒णोरीष॑माणाः ॥

samyák sravanti saríto ná dhenā antár hṛdā́ mánasā pūyámānāḥ | eté arṣanty ū́rmayo ghṛtásya mṛgā́ iva kṣipaṇór ī́ṣamāṇāḥ ||

They flow straight and true like rivers, like milch-cows, being purified within by the heart and by the mind. These waves of ghee surge, like swift deer pressing forward in their impetuous movement.

स॒म्यक् । स्र॒व॒न्ति॒ । स॒रितः॑ । न । धेनाः॑ । अ॒न्तः । हृ॒दा । मन॑सा । पू॒यमा॑नाः । ए॒ते । अ॒र्ष॒न्ति॒ । ऊ॒र्मयः॑ । घृ॒तस्य॑ । मृ॒गाःऽइ॑व । क्षि॒प॒णोः । ईष॑माणाः ॥सम्यक् । स्रवन्ति । सरितः । न । धेनाः । अन्तः । हृदा । मनसा । पूयमानाः । एते । अर्षन्ति । ऊर्मयः । घृतस्य । मृगाःइव । क्षिपणोः । ईषमाणाः ॥samyak | sravanti | saritaḥ | na | dhenāḥ | antaḥ | hṛdā | manasā | pūyamānāḥ | ete | arṣanti | ūrmayaḥ | ghṛtasya | mṛgāḥ-iva | kṣipaṇoḥ | īṣamāṇāḥ

सम्यक्straight, rightly, in due order
सम्यक्:
TypeIndeclinable
Rootसम्यञ्च् (प्रातिपदिक; सम्+अञ्च्) अथवा अव्यय ‘सम्यक्’
स्रवन्तिthey flow
स्रवन्ति:
TypeVerb
Root√स्रु (स्रवति) ‘to flow’
सरितःrivers/streams
सरितः:
Kartā
TypeNoun
Rootसरित् (स्त्री.)
like, as
:
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
धेनाःmilch-cows
धेनाः:
Kartā (उपमान-कर्तृ) अथवा उपमा-सम्बन्ध
TypeNoun
Rootधेनु (स्त्री.)
अन्तःwithin, inside
अन्तः:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootअन्तर्/अन्तः (अव्यय/उपसर्गार्थ)
हृदाby/with the heart
हृदा:
Karaṇa
TypeNoun
Rootहृद् (नपुं.)
मनसाby/with the mind
मनसा:
Karaṇa
TypeNoun
Rootमनस् (नपुं.)
पूयमानाःbeing purified
पूयमानाः:
Kartā (विशेषणरूपेण)
TypeVerb
Root√पू (पूयते) ‘to be purified/cleanse’
एतेthese
एते:
Kartā
TypePronoun
Rootएतद् (सर्वनाम)
अर्षन्तिthey rush/stream
अर्षन्ति:
TypeVerb
Root√ऋष्/अर्ष् (अर्षति) ‘to move/flow, rush’
ऊर्मयःwaves
ऊर्मयः:
Kartā (एते इत्यस्य अप्पोजिशन्)
TypeNoun
Rootऊर्मि (पुं.)
घृतस्यof ghee/clarified butter
घृतस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootघृत (नपुं.)
मृगाःwild animals, deer
मृगाः:
Kartā (उपमान-कर्तृ) अथवा उपमा-सम्बन्ध
TypeNoun
Rootमृग (पुं.)
इवlike
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
क्षिपणोःof the thrower/hurler
क्षिपणोः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootक्षिपणु (पुं.; ‘क्षिप्’ धातोः नु-प्रत्ययान्त/नामधातु-सम्भव) ‘thrower, hurler’
ईषमाणाःstriving, hastening
ईषमाणाः:
Kartā (विशेषणरूपेण)
TypeVerb
Root√ईष्/ईष् (ईषते) ‘to seek/strive, hasten’