HomeRig VedaMandala 4Sukta 58Mantra 5
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 5

Sukta 4.58

Rishi: Vāmadeva Gautama
Devata: Ghṛta (as flowing luminous essence)
Chandas: Triṣṭubh

एता अर्षन्ति हृद्यात्समुद्राच्छतव्रजा रिपुणा नावचक्षे । घृतस्य धारा अभि चाकशीमि हिरण्ययो वेतसो मध्य आसाम् ॥

ए॒ता अ॑र्षन्ति॒ हृद्या॑त्समु॒द्राच्छ॒तव्र॑जा रि॒पुणा॒ नाव॒चक्षे॑ । घृ॒तस्य॒ धारा॑ अ॒भि चा॑कशीमि हिर॒ण्ययो॑ वेत॒सो मध्य॑ आसाम् ॥

etā́ arṣanti hṛ́dyāt samudrā́c chatá-vrajā ripúṇā náva-cakṣe | ghṛtásya dhā́rā abhí cākaśīmi hiraṇyáyo vetáso mádhya āsām ||

These streams flow from the heart-ocean, a hundred-fold in their courses, unseen by the hostile. I behold the currents of the ghee: a golden reed stands in their midst.

ए॒ताः । अ॒र्ष॒न्ति॒ । हृद्या॑त् । स॒मु॒द्रात् । श॒तऽव्र॑जाः । रि॒पुणा॑ । न । अ॒व॒ऽचक्षे॑ । घृ॒तस्य॑ । धाराः॑ । अ॒भि । चा॒क॒सी॒मि॒ । हि॒र॒ण्ययः॑ । वे॒त॒सः । मध्ये॑ । आ॒सा॒म् ॥एताः । अर्षन्ति । हृद्यात् । समुद्रात् । शतव्रजाः । रिपुणा । न । अवचक्षे । घृतस्य । धाराः । अभि । चाकसीमि । हिरण्ययः । वेतसः । मध्ये । आसाम् ॥etāḥ | arṣanti | hṛdyāt | samudrāt | śata-vrajāḥ | ripuṇā | na | ava-cakṣe | ghṛtasya | dhārāḥ | abhi | cākasīmi | hiraṇyayaḥ | vetasaḥ | madhye | āsām

एताःthese (fem. pl.)
एताः:
Kartā
TypePronoun/Adjective
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) / एता- (स्त्री.)
अर्षन्तिthey flow / they rush
अर्षन्ति:
Kriyā (of kartā ‘एताः’)
TypeVerb
Rootऋष् (धातु) ‘to flow, move swiftly’
हृद्याःheart-pleasing, dear
हृद्याः:
Kartā (as qualifier)
TypeAdjective
Rootहृद्य (प्रातिपदिक) < हृद् ‘heart’
समुद्रात्from the ocean / from the sea
समुद्रात्:
Apādāna
TypeNoun
Rootसमुद्र (प्रातिपदिक)
शतव्रजाःhaving a hundred enclosures/paths (lit. ‘hundred-fold penned/going’)
शतव्रजाः:
Kartā (as qualifier)
TypeAdjective
Rootशत-व्रज (समास-प्रातिपदिक)
रिपुणाby/with the deceiver, enemy
रिपुणा:
Karaṇa
TypeNoun
Rootरिपु (प्रातिपदिक)
not
:
TypeIndeclinable
Rootन (निपात)
अवचक्षेI behold / I look upon
अवचक्षे:
Kriyā (speaker as kartā)
TypeVerb
Rootअव-चक्ष् (धातु) ‘to look at, behold’
घृतस्यof ghee / of clarified butter
घृतस्य:
Sambandha (genitive)
TypeNoun
Rootघृत (प्रातिपदिक)
धाराःstreams, flows
धाराः:
Karma (object of ‘अभि चाकशीमि’ as what is beheld)
TypeNoun
Rootधारा (प्रातिपदिक)
अभिtowards, upon
अभि:
TypeIndeclinable
Rootअभि (उपसर्ग/अव्यय)
चाकशीमिI see clearly / I behold
चाकशीमि:
Kriyā (speaker as kartā)
TypeVerb
Rootकश्/काक्ष् (धातु) ‘to see, appear’ (Vedic); reduplicated present
हिरण्ययःgolden
हिरण्ययः:
Kartā (of implied ‘अस्ति’ / apposition to ‘वेतसः’)
TypeAdjective
Rootहिरण्यय (प्रातिपदिक) < हिरण्य ‘gold’
वेतसःreed, cane (vetasa)
वेतसः:
Kartā (nominal subject; appositional description)
TypeNoun
Rootवेतस (प्रातिपदिक)
मध्येin the middle
मध्ये:
Adhikaraṇa
TypeNoun (used adverbially)
Rootमध्य (प्रातिपदिक)
आसाम्of these (fem. pl.)
आसाम्:
Sambandha (genitive)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) ‘this’