HomeRig VedaMandala 4Sukta 58Mantra 4
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 4

Sukta 4.58

Rishi: Vāmadeva Gautama
Devata: Ghṛta (as recovered light/essence) with Indra and Sūrya as manifesting powers
Chandas: Triṣṭubh

त्रिधा हितं पणिभिर्गुह्यमानं गवि देवासो घृतमन्वविन्दन् । इन्द्र एकं सूर्य एकं जजान वेनादेकं स्वधया निष्टतक्षुः ॥

त्रिधा॑ हि॒तं प॒णिभि॑र्गु॒ह्यमा॑नं॒ गवि॑ दे॒वासो॑ घृ॒तमन्व॑विन्दन् । इन्द्र॒ एकं॒ सूर्य॒ एकं॑ जजान वे॒नादेकं॑ स्व॒धया॒ निष्ट॑तक्षुः ॥

tridhā́ hitáṃ paṇí-bhir gúhyamānaṃ gávī devā́so ghṛtám ánv avindan | índra ékaṃ sū́rya ékaṃ jajāna venā́d ékaṃ svadháyā níṣ ṭatakṣuḥ ||

Hidden in a threefold way and concealed by the Paṇis, the gods found the ghee within the Cow (the luminous source). Indra brought forth one form, Sūrya another; and one they shaped out by their own inherent power from Vena (the yearning-seer).

त्रिधा॑ । हि॒तम् । प॒णिऽभिः॑ । गु॒ह्यमा॑नम् । गवि॑ । दे॒वासः॑ । घृ॒तम् । अनु॑ । अ॒वि॒न्द॒न् । इन्द्रः॑ । एक॑म् । सूर्यः॑ । एक॑म् । ज॒जा॒न॒ । वे॒नात् । एक॑म् । स्व॒धया॑ । निः । त॒त॒क्षुः॒ ॥त्रिधा । हितम् । पणिभिः । गुह्यमानम् । गवि । देवासः । घृतम् । अनु । अविन्दन् । इन्द्रः । एकम् । सूर्यः । एकम् । जजान । वेनात् । एकम् । स्वधया । निः । ततक्षुः ॥tridhā | hitam | paṇi-bhiḥ | guhyamānam | gavi | devāsaḥ | ghṛtam | anu | avindan | indraḥ | ekam | sūryaḥ | ekam | jajāna | venāt | ekam | svadhayā | niḥ | tatakṣuḥ

त्रिधाin three ways; threefold
त्रिधा:
Adhikaraṇa (प्रकार/रीति-अधिकरणम्)
TypeIndeclinable
Rootत्रिधा (अव्यय; tri-dhā ‘in three ways’)
हिindeed; for
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि (निपात)
हितम्placed; deposited (thing)
हितम्:
Karma (वस्तु-रूपेण ‘placed/hidden thing’)
TypeAdjective/Participle
Root√धा (धातु) → हित (कृदन्त, PPP) अथवा ‘हित’ प्रातिपदिक
पणिभिःby the Paṇis (niggardly demons/robbers)
पणिभिः:
Kartā (कर्तृ-समूहः; ‘by the Paṇis’)
TypeNoun
Rootपणि (प्रातिपदिक)
गुह्यमानम्being hidden; being concealed
गुह्यमानम्:
Karma (हितम् इत्यस्य विशेषणम्)
TypeParticiple
Root√गुह् (गोपने) → गुह्यमान (वर्तमानकाले कर्मणि कृदन्त; passive pres. ptc.)
गविin the cow; in the cattle (as a locus)
गवि:
Adhikaraṇa (स्थान-अधिकरणम्)
TypeNoun
Rootगो (प्रातिपदिक)
देवासःthe gods
देवासः:
Kartā
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
घृतम्ghee; clarified butter
घृतम्:
Karma
TypeNoun
Rootघृत (प्रातिपदिक)
अनुalong; after; following
अनु:
TypeIndeclinable
Rootअनु (उपसर्ग/अव्यय)
अविन्दन्they found; they discovered
अविन्दन्:
Kriyā
TypeVerb
Root√विद् (लभे/ज्ञाने) with prefix अव-; here ‘to find’
इन्द्रःIndra
इन्द्रः:
Kartā
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
एकम्one (thing/one form)
एकम्:
Karma
TypeAdjective
Rootएक (प्रातिपदिक)
सूर्यःSūrya (the Sun)
सूर्यः:
Kartā
TypeNoun
Rootसूर्य (प्रातिपदिक)
एकम्one (thing/one form)
एकम्:
Karma
TypeAdjective
Rootएक (प्रातिपदिक)
जजानbegot; generated
जजान:
Kriyā
TypeVerb
Root√जन् (जनने) → reduplicated perfect
वेनात्from Vena
वेनात्:
Apādāna
TypeNoun
Rootवेन (प्रातिपदिक; ‘Vena’, a seer/impulse)
एकम्one (thing/one form)
एकम्:
Karma
TypeAdjective
Rootएक (प्रातिपदिक)
स्वधयाby (their) own power; by inherent might
स्वधया:
Karaṇa
TypeNoun
Rootस्वधा (प्रातिपदिक)
निष्टतक्षुःthey fashioned; they carved out
निष्टतक्षुः:
Kriyā
TypeVerb
Root√तक्ष् (तक्षणे ‘to fashion’) with prefix निस्-/निः- → निष्टतक्षुः