HomeRig VedaMandala 4Sukta 58Mantra 3
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 3

Sukta 4.58

Rishi: Vāmadeva Gautama
Devata: The mystic Bull / Brahmanic power embodied in ghṛta-soma symbolism
Chandas: Triṣṭubh

चत्वारि शृङ्गा त्रयो अस्य पादा द्वे शीर्षे सप्त हस्तासो अस्य । त्रिधा बद्धो वृषभो रोरवीति महो देवो मर्त्याँ आ विवेश ॥

च॒त्वारि॒ शृङ्गा॒ त्रयो॑ अस्य॒ पादा॒ द्वे शी॒र्षे स॒प्त हस्ता॑सो अस्य । त्रिधा॑ ब॒द्धो वृ॑ष॒भो रो॑रवीति म॒हो दे॒वो मर्त्याँ॒ आ वि॑वेश ॥

catvā́ri śṛ́ṅgā tráyo asya pā́dā dvé śīrṣé saptá hástāso asya | tridhā́ baddhó vṛṣabhó roravīti mahó devó martyā́m̐ ā́ viveśa ||

Four are his horns, three his feet, two his heads, seven his hands. Bound in a threefold way, the Bull bellows; the mighty god has entered mortal beings.

च॒त्वारि॑ । शृङ्गा॑ । त्रयः॑ । अ॒स्य॒ । पादाः॑ । द्वे इति॑ । शी॒र्षे इति॑ । स॒प्त । हस्ता॑सः । अ॒स्य॒ । त्रिधा॑ । ब॒द्धः । वृ॒ष॒भः । रो॒र॒वी॒ति॒ । म॒हः । दे॒वः । मर्त्या॑न् । आ । वि॒वे॒श॒ ॥चत्वारि । शृङ्गा । त्रयः । अस्य । पादाः । द्वे इति । शीर्षे इति । सप्त । हस्तासः । अस्य । त्रिधा । बद्धः । वृषभः । रोरवीति । महः । देवः । मर्त्यान् । आ । विवेश ॥catvāri | śṛṅgā | trayaḥ | asya | pādāḥ | dve iti | śīrṣe iti | sapta | hastāsaḥ | asya | tridhā | baddhaḥ | vṛṣabhaḥ | roravīti | mahaḥ | devaḥ | martyān | ā | viveśa

चत्वारिfour
चत्वारि:
विशेषणम् (पदानां/शृङ्गाणां संख्याविशेषणम्)
TypeAdjective (numeral)
Rootचतुर् (संख्याशब्द-प्रातिपदिक)
शृङ्गाhorns
शृङ्गा:
कर्तृ/कर्म (अस्ति-लोपे वर्ण्यवस्तु)
TypeNoun
Rootशृङ्ग (प्रातिपदिक)
त्रयःthree
त्रयः:
विशेषणम् (पादानां संख्याविशेषणम्)
TypeAdjective (numeral)
Rootत्रि (संख्याशब्द-प्रातिपदिक)
अस्यof him/its
अस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
पादाःfeet/quarters
पादाः:
कर्तृ/कर्म (अस्ति-लोपे वर्ण्यवस्तु)
TypeNoun
Rootपाद (प्रातिपदिक)
द्वेtwo
द्वे:
विशेषणम् (शीर्ष्णोः संख्याविशेषणम्)
TypeAdjective (numeral)
Rootद्वि (संख्याशब्द-प्रातिपदिक)
शीर्षेheads
शीर्षे:
कर्तृ/कर्म (अस्ति-लोपे वर्ण्यवस्तु)
TypeNoun
Rootशीर्षन् (प्रातिपदिक)
सप्तseven
सप्त:
विशेषणम् (हस्तासः संख्याविशेषणम्)
TypeAdjective (numeral)
Rootसप्तन् (संख्याशब्द-प्रातिपदिक)
हस्तासःhands
हस्तासः:
कर्तृ/कर्म (अस्ति-लोपे वर्ण्यवस्तु)
TypeNoun
Rootहस्त (प्रातिपदिक)
अस्यof him/its
अस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
त्रिधाin threefold manner / into three parts
त्रिधा:
क्रियाविशेषणम्
TypeIndeclinable
Rootत्रि + धा (अव्ययीभाव)
बद्धःbound
बद्धः:
विशेषणम् (वृषभस्य)
TypeAdjective (past passive participle)
Rootबन्ध् (धातु) → बद्ध (कृदन्त-प्रातिपदिक)
वृषभःbull
वृषभः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootवृषभ (प्रातिपदिक)
रोरवीतिroars / bellows
रोरवीति:
क्रिया (कर्तृ: वृषभः)
TypeVerb
Rootरु (धातु; वैदिक-आवृत्तिरूपम् रोरवीति)
महोgreat
महो:
विशेषणम् (देवस्य)
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
देवःgod
देवः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
मर्त्यान्mortals
मर्त्यान्:
कर्म
TypeNoun
Rootमर्त्य (प्रातिपदिक)
towards, into
:
क्रियाविशेषणम् (प्रवेश-क्रियायाः दिशाबोधकः)
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/निपात)
विवेशhas entered / entered
विवेश:
क्रिया (कर्तृ: देवः; कर्म: मर्त्यान्)
TypeVerb
Rootविश् (धातु) + वि (उपसर्ग)