HomeRig VedaMandala 4Sukta 51Mantra 2
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 2

Sukta 4.51

Rishi: Vāmadeva Gautama
Devata: Uṣas
Chandas: Triṣṭubh

अस्थुरु चित्रा उषसः पुरस्तान्मिता इव स्वरवोऽध्वरेषु । व्यू व्रजस्य तमसो द्वारोच्छन्तीरव्रञ्छुचयः पावकाः ॥

अस्थु॑रु चि॒त्रा उ॒षस॑: पु॒रस्ता॑न्मि॒ता इ॑व॒ स्वर॑वोऽध्व॒रेषु॑ । व्यू॑ व्र॒जस्य॒ तम॑सो॒ द्वारो॒च्छन्ती॑रव्र॒ञ्छुच॑यः पाव॒काः ॥

ásthur u citrā́ uṣásaḥ purástān mitā́ iva sváravo 'dhvaréṣu | vy ū́ vrajásya támaso dvā́ro ucchántīr avran śúcayaḥ pāvakā́ḥ ||

The brilliant Dawns have stood in front, like measured tones in the rites. Rising, they have opened wide the doors of the dark enclosure; shining and purifying, they have made the way clear.

अस्थुः॑ । ऊँ॒ इति॑ । चि॒त्राः । उ॒षसः॑ । पु॒रस्ता॑त् । मि॒ताःऽइ॑व । स्वर॑वः । अ॒ध्व॒रेषु॑ । वि । ऊँ॒ इति॑ । व्र॒जस्य॑ । तम॑सः । द्वारा॑ । उ॒च्छन्तीः॑ । अ॒व्र॒न् । शुच॑यः । पाव॒काः ॥अस्थुः । ऊँ इति । चित्राः । उषसः । पुरस्तात् । मिताःइव । स्वरवः । अध्वरेषु । वि । ऊँ इति । व्रजस्य । तमसः । द्वारा । उच्छन्तीः । अव्रन् । शुचयः । पावकाः ॥asthuḥ | oṃ iti | citrāḥ | uṣasaḥ | purastāt | mitāḥ-iva | svaravaḥ | adhvareṣu | vi | oṃ iti | vrajasya | tamasaḥ | dvārā | ucchantīḥ | avran | śucayaḥ | pāvakāḥ

अस्थुःthey have stood / have appeared
अस्थुः:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootस्था (धातु)
indeed, and
:
TypeIndeclinable
Rootउ (निपात)
चित्राःbright, variegated, splendid
चित्राः:
Kartā (उषसः विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootचित्र (प्रातिपदिक)
उषसःthe Dawns
उषसः:
Kartā
TypeNoun
Rootउषस् (प्रातिपदिक)
पुरस्तात्in front, from the east / beforehand
पुरस्तात्:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootपुरस् + तात् (अव्ययीभाव)
मिताःmeasured, meted out
मिताः:
Kartā (उषसः विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootमा (धातु) → मित (कृदन्त)
इवas if, like
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
स्वरवःsingers/chanters; (lit.) those with voice
स्वरवः:
Kartā (उपमानम्)
TypeNoun
Rootस्वर (प्रातिपदिक)
अध्वरेषुin the sacrifices
अध्वरेषु:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootअध्वर (प्रातिपदिक)
व्यूapart, wide open
व्यू:
TypeIndeclinable
Rootवि (उपसर्ग) + अव्/ऊ (धातु, ‘to weave/spread’ as in व्योति/व्यू)
व्रजस्यof the enclosure/pen; of the fold
व्रजस्य:
सम्बन्ध (द्वाराणाम्)
TypeNoun
Rootव्रज (प्रातिपदिक)
तमसःof darkness
तमसः:
सम्बन्ध (द्वाराणाम्)
TypeNoun
Rootतमस् (प्रातिपदिक)
द्वारःthe doors
द्वारः:
Karma (उच्छन्तीः—यत् उद्घाट्यते)
TypeNoun
Rootद्वार (प्रातिपदिक)
उच्छन्तीःopening up, uncovering
उच्छन्तीः:
Kartā (उषसः)
TypeParticiple (Adjective/Verbal)
Rootउद् + छद्/छि (धातु) → उच्छन्त् (वर्तमान कृदन्त)
अव्रञ्the unclosed/obstructing (one); the unbarred (cover)
अव्रञ्:
Karma (उच्छन्तीः—कं? अव्रञ्)
TypeAdjective
Rootअव्र (प्रातिपदिक) / अव्रत (निषेध-पूर्वक)
शुचयःpure, bright
शुचयः:
Kartā (उषसः विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootशुचि (प्रातिपदिक)
पावकाःpurifying, radiant
पावकाः:
Kartā (उषसः विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootपावक (प्रातिपदिक)