HomeRig VedaMandala 4Sukta 50Mantra 8
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 8

Sukta 4.50

Rishi: Vāmadeva Gautama
Devata: Bṛhaspati (with the principle of Brahman preceding kingship)
Chandas: Triṣṭubh

स इत्क्षेति सुधित ओकसि स्वे तस्मा इळा पिन्वते विश्वदानीम् । तस्मै विशः स्वयमेवा नमन्ते यस्मिन्ब्रह्मा राजनि पूर्व एति ॥

स इत्क्षे॑ति॒ सुधि॑त॒ ओक॑सि॒ स्वे तस्मा॒ इळा॑ पिन्वते विश्व॒दानी॑म् । तस्मै॒ विश॑: स्व॒यमे॒वा न॑मन्ते॒ यस्मि॑न्ब्र॒ह्मा राज॑नि॒ पूर्व॒ एति॑ ॥

sa ít kṣéti sú-dhita ókasi své tásmā íḷā pinvate viśva-dā́nīm | tásmai víśaḥ svayám evā́ namante yásmin brahmā́ rājáni pū́rva éti ||

He dwells indeed in his own well-founded home; for him the nourishing Ila swells the universal giving. To him the peoples of the being bow of themselves, in whom the Brahman (the inspired power) goes first before the kingly will.

सः । इत् । क्षे॒ति॒ । सुऽधि॑तः । ओक॑सि । स्वे । तस्मै॑ । इळा॑ । पि॒न्व॒ते॒ । वि॒श्व॒ऽदानी॑म् । तस्मै॑ । विशः॑ । स्व॒यम् । ए॒व । न॒म॒न्ते॒ । यस्मि॑न् । ब्र॒ह्मा । राज॑नि । पूर्वः॑ । एति॑ ॥सः । इत् । क्षेति । सुधितः । ओकसि । स्वे । तस्मै । इळा । पिन्वते । विश्वदानीम् । तस्मै । विशः । स्वयम् । एव । नमन्ते । यस्मिन् । ब्रह्मा । राजनि । पूर्वः । एति ॥saḥ | it | kṣeti | su-dhitaḥ | okasi | sve | tasmai | iḷā | pinvate | viśva-dānīm | tasmai | viśaḥ | svayam | eva | namante | yasmin | brahmā | rājani | pūrvaḥ | et i

सःhe
सः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
इत्indeed, just
इत्:
TypeIndeclinable
Rootइत् (निपात)
क्षेतिdwells, abides
क्षेति:
क्रिया
TypeVerb
Rootक्षि (क्षि निवासगत्योः) / क्षे (वेदिक-प्रयोगः)
सुधितेin the well-ordered (place/seat)
सुधिते:
अधिकरण
TypeAdjective (used substantively) / Locative noun
Rootसु-धि (धि = बुद्धि/विचार; ‘सुधित’ = सुबुद्ध/सुस्थापित)
ओकसिin the dwelling, house
ओकसि:
अधिकरण
TypeNoun
Rootओकस् (प्रातिपदिक)
स्वेin his own
स्वे:
अधिकरण
TypeAdjective/Pronoun
Rootस्व (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
तस्मैto him
तस्मै:
सम्प्रदान
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
इळाIḷā (nourishing power/food-offering goddess)
इळा:
कर्तृ
TypeNoun (proper/common)
Rootइळा/इडा (प्रातिपदिक; देवता/पोषण-शक्ति)
पिन्वतेswells, nourishes, makes thrive
पिन्वते:
क्रिया
TypeVerb
Rootपिव्/पिन्व् (पिन्व् प्रीणने/पोषणे)
विश्वदानिम्all-giving
विश्वदानिम्:
कर्म (विशेषणरूपेण)
TypeAdjective
Rootविश्व-दानि (समासः; विश्व ‘all’ + दानि ‘giving’)
तस्मैto him
तस्मै:
सम्प्रदान
TypePronoun
Rootतद्
विशःthe clans, the peoples
विशः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootविश् (प्रातिपदिक; ‘clan/settlers/people’)
स्वयम्of themselves, voluntarily
स्वयम्:
TypeIndeclinable
Rootस्वयम् (अव्यय)
एवindeed, just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव (निपात)
नमन्तेbow, submit
नमन्ते:
क्रिया
TypeVerb
Rootनम् (नमँ प्रह्वत्वे)
यस्मिन्in whom
यस्मिन्:
अधिकरण
TypePronoun (relative)
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
ब्रह्माthe brahmā-priest / sacred power (as personified)
ब्रह्मा:
कर्तृ
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक; ‘priestly power/Brāhmaṇa-priest’)
राजनिin the king
राजनि:
अधिकरण
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
पूर्वःforemost, first
पूर्वः:
कर्तृ (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootपूर्व (प्रातिपदिक)
एतिgoes, comes, proceeds
एति:
क्रिया
TypeVerb
Rootइ (इण् गतौ)