HomeRig VedaMandala 4Sukta 50Mantra 2
Next Mantra

Mantra 2

Sukta 4.50

Rishi: Vāmadeva Gautama (traditional for Mandala 4; hymn 4.50 addressed to Bṛhaspati)
Devata: Bṛhaspati
Chandas: Tr̥ṣṭubh (likely; confirmable from full hymn prosody)

धुनेतयः सुप्रकेतं मदन्तो बृहस्पते अभि ये नस्ततस्रे । पृषन्तं सृप्रमदब्धमूर्वं बृहस्पते रक्षतादस्य योनिम् ॥

धु॒नेत॑यः सुप्रके॒तं मद॑न्तो॒ बृह॑स्पते अ॒भि ये न॑स्तत॒स्रे । पृष॑न्तं सृ॒प्रमद॑ब्धमू॒र्वं बृह॑स्पते॒ रक्ष॑तादस्य॒ योनि॑म् ॥

dhunétayaḥ supraketáṁ mádanto bṛ́haspate abhí yé nas tatasré | pṛ́ṣantaṁ sṛprám adábhtham ūrváṁ bṛ́haspate rákṣatād asyá yónim ||

O Bṛhaspati, those shaking assailants who rush upon us, exulting—against the well-guided light within—may you protect the strong, unfailing wide foundation, and guard its womb of formation.

धु॒नऽइ॑तयः । सु॒ऽप्र॒के॒तम् । मद॑न्तः । बृह॑स्पते । अ॒भि । ये । नः॒ । त॒त॒स्रे । पृष॑न्तम् । सृ॒प्रम् । अद॑ब्धम् । ऊ॒र्वम् । बृह॑स्पते । रक्ष॑तात् । अ॒स्य॒ । योनि॑म् ॥धुनइतयः । सुप्रकेतम् । मदन्तः । बृहस्पते । अभि । ये । नः । ततस्रे । पृषन्तम् । सृप्रम् । अदब्धम् । ऊर्वम् । बृहस्पते । रक्षतात् । अस्य । योनिम् ॥dhuna-itayaḥ | su-praketam | madantaḥ | bṛhaspate | abhi | ye | naḥ | tatasre | pṛṣantam | sṛpram | adabdham | ūrvam | bṛhaspate | rakṣatāt | asya | yonim

धुनेतयःshakers, impellers (i.e., the stirring ones)
धुनेतयः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootधुनेति- (प्रातिपदिक; धुन्/धू ‘कम्पने/धुनने’ धातु से)
सुप्रकेतम्the well-renowned / of good insight (one)
सुप्रकेतम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootसुप्रकेत- (सु- + प्रकेत ‘प्रख्यात/प्रज्ञा/प्रकाश’)
मदन्तःrejoicing, exulting
मदन्तः:
कर्तृ
TypeVerb
Rootमद् (धातु) ‘हर्षे/मदे’
बृहस्पतेO Bṛhaspati
बृहस्पते:
सम्बोधन
TypeNoun (Vocative)
Rootबृहस्पति- (प्रातिपदिक)
अभिtowards, upon
अभि:
(क्रियाविशेषण/उपसर्ग)
TypeIndeclinable
Rootअभि (उपसर्ग/अव्यय)
येwho (those who)
ये:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयद्- (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
नःof us, our
नः:
सम्बन्ध (genitive)
TypePronoun
Rootअस्मद्- (सर्वनाम)
ततस्रेhas rushed/has streamed (towards)
ततस्रे:
क्रिया
TypeVerb
Rootतस्र्/तृस् (धातु; ‘द्रवणे/सरणे’—Vedic)
पृषन्तम्speckled, dappled
पृषन्तम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootपृषन्त- (प्रातिपदिक; ‘चित्त्र/बिन्दुवत्-रङ्गयुक्त’)
सृप्रम्sharp-jawed / fierce
सृप्रम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootसृप्र- (प्रातिपदिक; ‘तीक्ष्ण/प्रखर/दंष्ट्रा-युक्त’—Vedic epithet)
अदब्धम्unharmed, unbeguiled, inviolable
अदब्धम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootअदब्ध- (a- + दब्ध ‘धातु दभ्/दम्भ् ‘हिंसने/छलने’ से; ‘अपराजित/अवञ्चित’)
ऊर्वम्the thigh; (also) the strong support/haunch
ऊर्वम्:
कर्म
TypeNoun
Rootऊर्व- (प्रातिपदिक)
बृहस्पतेO Bṛhaspati
बृहस्पते:
सम्बोधन
TypeNoun (Vocative)
Rootबृहस्पति- (प्रातिपदिक)
रक्षतात्let (him) protect
रक्षतात्:
क्रिया
TypeVerb
Rootरक्ष् (धातु) ‘पालने/रक्षणे’
अस्यof this (one), his
अस्य:
सम्बन्ध (genitive)
TypePronoun
Rootइदम्- (सर्वनाम)
योनिम्womb; source; resting-place
योनिम्:
कर्म
TypeNoun
Rootयोनि- (प्रातिपदिक)