HomeRig VedaMandala 4Sukta 5Mantra 9
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 9

Sukta 4.5

Rishi: Vāmadeva Gautama
Devata: Agni / the Light of Ṛta (Agni as revealer implied)
Chandas: Trishtubh (probable; verify)

इदमु त्यन्महि महामनीकं यदुस्रिया सचत पूर्व्यं गौः । ऋतस्य पदे अधि दीद्यानं गुहा रघुष्यद्रघुयद्विवेद ॥

इ॒दमु॒ त्यन्महि॑ म॒हामनी॑कं॒ यदु॒स्रिया॒ सच॑त पू॒र्व्यं गौः । ऋ॒तस्य॑ प॒दे अधि॒ दीद्या॑नं॒ गुहा॑ रघु॒ष्यद्र॑घु॒यद्वि॑वेद ॥

idám u tyán máhi mahā́m anī́kaṃ yád usríyā sácata pū́rvyaṃ gáuḥ | ṛtásya padé ádhi dī́dyānaṃ guhā́ raghú-syad raghú-yad viveda ||

This indeed is that great, vast Face of power, when the primeval Cow consorts with the Rays. Flaming upon the station of Ṛta, hidden in the cave, the swift-moving seeker discovers it by swift advance—finding the Truth’s seat of light.

इ॒दम् । ऊँ॒ इति॑ । त्यत् । महि॑ । म॒हाम् । अनी॑कम् । यत् । उ॒स्रिया॑ । सच॑त । पू॒र्व्यम् । गौः । ऋ॒तस्य॑ । प॒दे । अधि॑ । दीद्या॑नम् । गुहा॑ । र॒घु॒ऽस्यत् । र॒घु॒ऽयत् । वि॒वे॒द॒ ॥इदम् । ऊँ इति । त्यत् । महि । महाम् । अनीकम् । यत् । उस्रिया । सचत । पूर्व्यम् । गौः । ऋतस्य । पदे । अधि । दीद्यानम् । गुहा । रघुस्यत् । रघुयत् । विवेद ॥idam | oṃ iti | tyat | mahi | mahām | anīkam | yat | usriyā | sacata | pūrvyam | gauḥ | ṛtasya | pade | adhi | dīdyānam | guhā | raghu-syat | raghu-yat | viveda

इदम्this
इदम्:
Karma
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
indeed, surely
:
TypeIndeclinable
Rootउ (निपात)
तत्that
तत्:
Karma
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
महिgreatly, mightily
महि:
TypeIndeclinable
Rootमहि (अव्यय; मह्/महान्-सम्बद्ध)
महामनीकम्great-faced/bright-formed (great appearance)
महामनीकम्:
Karma
TypeNoun/Adjective
Rootमहामनीक (प्रातिपदिक; महा- + मनीक)
यत्which
यत्:
Karma
TypeRelative pronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
उस्रियाwith the ruddy/bright (dawn-like) one
उस्रिया:
Karaṇa
TypeAdjective (f.)
Rootउस्रिया (प्रातिपदिक; ‘उषस्/उसर्’ से—प्रभात/दीप्ति-सम्बद्ध)
सचतhas accompanied, has joined
सचत:
TypeVerb
Rootसच् (धातु)
पूर्व्यम्primeval, ancient
पूर्व्यम्:
Karma
TypeAdjective
Rootपूर्व्य (प्रातिपदिक; पूर्व)
गौःthe Cow (radiant cow; often dawn/light)
गौः:
Kartā
TypeNoun
Rootगो (प्रातिपदिक)
ऋतस्यof Ṛta (cosmic order/truth)
ऋतस्य:
TypeNoun
Rootऋत (प्रातिपदिक)
पदेin the step/place
पदे:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootपद (प्रातिपदिक)
अधिupon, over
अधि:
TypeIndeclinable
Rootअधि (उपसर्ग/अव्यय)
दीद्यानम्shining, blazing
दीद्यानम्:
Karma
TypeParticiple
Rootदीद्यत् (कृदन्त-प्रातिपदिक; √दीद्/√दीप् ‘दीप्तौ’)
गुहाin concealment, in a cave/hidden place
गुहा:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable (locative sense)
Rootगुहा (अव्यय/नाम; ‘गुह्’ से ‘गुह्य-स्थान’)
रघुष्यत्hastening, speeding
रघुष्यत्:
Karma
TypeParticiple
Rootरघुष्यत् (कृदन्त-प्रातिपदिक; √रघ्/रंह् ‘शीघ्रगमन’)
रघुयत्going swiftly
रघुयत्:
Karma
TypeParticiple
Rootरघुयत् (कृदन्त-प्रातिपदिक; रघु + √या ‘गत्यर्थ’)
विवेदhas found, has discovered/known
विवेद:
TypeVerb
Root√विद् (धातु; ‘ज्ञाने’)