HomeRig VedaMandala 4Sukta 5Mantra 2
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 2

Sukta 4.5

Rishi: Vāmadeva Gautama
Devata: Agni Vaiśvānara
Chandas: Trishtubh (probable; verify)

मा निन्दत य इमां मह्यं रातिं देवो ददौ मर्त्याय स्वधावान् । पाकाय गृत्सो अमृतो विचेता वैश्वानरो नृतमो यह्वो अग्निः ॥

मा नि॑न्दत॒ य इ॒मां मह्यं॑ रा॒तिं दे॒वो द॒दौ मर्त्या॑य स्व॒धावा॑न् । पाका॑य॒ गृत्सो॑ अ॒मृतो॒ विचे॑ता वैश्वान॒रो नृत॑मो य॒ह्वो अ॒ग्निः ॥

mā́ nindata yá imā́ṃ máhyaṃ rātíṃ devó dadā́u mártyāya sva-dhā́vān | pā́kāya gṛ́tso amṛ́to ví-cetā vaiśvānaráḥ nṛ́-tamo yahvó agníḥ ||

Do not blame the God who has given me this gift, to a mortal who bears his own law of power. For the ripening soul, Agni—eager, most manly, Vaiśvānara—becomes the discerning immortal, the inspired seeker who knows the paths of consciousness.

मा । नि॒न्द॒त॒ । यः । इ॒माम् । मह्य॑म् । रा॒तिम् । दे॒वः । द॒दौ । मर्या॑य । स्व॒ऽधावा॑न् । पाका॑य । गृत्सः॑ । अ॒मृतः॑ । विऽचे॑ताः । वै॒श्वा॒न॒रः । नृऽत॑मः । य॒ह्वः । अ॒ग्निः ॥मा । निन्दत । यः । इमाम् । मह्यम् । रातिम् । देवः । ददौ । मर्याय । स्वधावान् । पाकाय । गृत्सः । अमृतः । विचेताः । वैश्वानरः । नृतमः । यह्वः । अग्निः ॥mā | nindata | yaḥ | imām | mahyam | rātim | devaḥ | dadau | maryāya | sva-dhāvān | pākāya | gṛtsaḥ | amṛtaḥ | vi-cetāḥ | vaiśvānaraḥ | nṛ-tamaḥ | yahvaḥ | agniḥ

माdo not
मा:
TypeIndeclinable
Rootमा (निषेध) अव्यय
निन्दत(you all) should blame / revile
निन्दत:
क्रिया (कर्तृ-आदेशः) / संबोधित-कर्तृ
TypeVerb
Rootनिन्द्
यःwho
यः:
कर्तृ (ददौ) / सम्बन्ध-प्रत्यय
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
इमाम्this
इमाम्:
कर्म (रा॒तिम्) विशेषण
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
मह्यम्to me
मह्यम्:
सम्प्रदान
TypePronoun
Rootअहम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
रातिम्gift, bounty
रातिम्:
कर्म
TypeNoun
Rootराति (स्त्री) < √रा (दा/प्रदानार्थ) / रा-प्रातिपदिक
देवःthe god
देवः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootदेव
ददौgave
ददौ:
क्रिया
TypeVerb
Rootदा
मर्त्यायto a mortal
मर्त्याय:
सम्प्रदान (प्रयोजन/लाभार्थ) / अधिकरण-भाव
TypeNoun
Rootमर्त्य
स्वधावान्possessing svadhā (inherent power/ritual potency)
स्वधावान्:
कर्तृ-विशेषण
TypeAdjective
Rootस्वधा + वत् (मतुप्-प्रत्यय)
पाकायto the simple/innocent one (or: to the ripened/wise one, context-dependent)
पाकाय:
सम्प्रदान
TypeNoun/Adjective
Rootपाक
गृत्सःGṛtsa (name/epithet of the seer)
गृत्सः:
कर्तृ/सम्बन्ध (अग्निः इति समनाधिकरण)
TypeNoun
Rootगृत्स
अमृतःimmortal
अमृतः:
कर्तृ-विशेषण (गृत्सः/अग्निः)
TypeAdjective
Rootअमृत
विचेताdiscerning, wise
विचेता:
कर्तृ-विशेषण
TypeAdjective/Noun
Rootवि + चेत (प्रातिपदिक: विचेतस्/विचेता)
वैश्वानरःVaiśvānara (Agni as belonging to all men)
वैश्वानरः:
कर्तृ (अग्निः इति समनाधिकरण)
TypeNoun
Rootवैश्वानर
नृतमःmost manly / best among men
नृतमः:
कर्तृ-विशेषण
TypeAdjective
Rootनृतम (नृ + तमप्)
यह्वःmighty, impetuous
यह्वः:
कर्तृ-विशेषण
TypeAdjective
Rootयह्व
अग्निःAgni
अग्निः:
कर्तृ/सम्बन्ध (समनाधिकरण-समूहः)
TypeNoun
Rootअग्नि