Mantra 3

Sukta 4.48

Rishi: Vāmadeva Gautama (traditional)

Devata: Vāyu

Chandas: Triṣṭubh/Jagatī (probable; requires confirmation)

Samhita Patha (Devanagari)

अनु कृष्णे वसुधिती येमाते विश्वपेशसा । वायवा चन्द्रेण रथेन याहि सुतस्य पीतये ॥

Samhita Patha (IAST)

अनु॑ कृ॒ष्णे वसु॑धिती ये॒माते॑ वि॒श्वपे॑शसा । वाय॒वा च॒न्द्रेण॒ रथे॑न या॒हि सु॒तस्य॑ पी॒तये॑ ॥

Transliteration

ánu kṛṣṇé vasu-dhitī yēmā́te víśva-peśasā | vāyavā candréṇa ráthena yā́hi sutásya pītáye ||

Translation

Following the dark ones, the two treasuries of richness extend with all their forms; O Vāyu, come with your shining chariot to the drinking of the pressed Soma.

Padapatha (Word Analysis)

अनु॑ । कृ॒ष्णे । वसु॑धिती॒ इति॒ वसु॑ऽधिती । ये॒माते॒ इति॑ । वि॒श्वऽपे॑शसा । वायो॒ इति॑ । आ । च॒न्द्रेणे॑ । रथे॑न । या॒हि । सु॒तस्य॑ । पी॒तये॑ ॥अनु । कृष्णे । वसुधिती इति वसुधिती । येमाते इति । विश्वपेशसा । वायो इति । आ । चन्द्रेणे । रथेन । याहि । सुतस्य । पीतये ॥anu | kṛṣṇe | vasudhitī itivasu-dhitī | yemāteiti | viśva-peśasā | vāyo iti | ā | candreṇe | rathena | yāhi | sutasya | pītaye

Word by Word

• अनु: after, along, in accordance
• अनु: —
• Type: Indeclinable
• Root: अनु (उपसर्ग/अव्यय)

• कृष्णे: in/at the two dark (ones)
• कृष्णे: Adhikaraṇa
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: कृष्ण (प्रातिपदिक)

• वसुधिती: the two ‘Vasudhitis’ (richly-bestowing ones)
• वसुधिती: Kartā
• Type: Noun (dual name/epithet)
• Root: वसु-धिति (प्रातिपदिक; वसु + धिति)

• येमाते: they two restrain/guide themselves; they two hold (together)
• येमाते: Kartā
• Type: Verb
• Root: यम् (धातु) / यमाते (आत्मनेपदी रूप)

• विश्वपेशसा: with all adornment/with every form of beauty
• विश्वपेशसा: Karaṇa
• Type: Adjective
• Root: विश्व-पेशस् (प्रातिपदिक; कर्मधारय/बहुव्रीहि)

• वायवा: O Vāyus (O Vāyu, you two)
• वायवा: Sampradāna
• Type: Noun (vocative)
• Root: वायु (प्रातिपदिक)

• चन्द्रेण: with the shining/bright
• चन्द्रेण: Karaṇa
• Type: Adjective
• Root: चन्द्र (प्रातिपदिक)

• रथेन: with the chariot
• रथेन: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: रथ (प्रातिपदिक)

• याहि: come, go
• याहि: —
• Type: Verb
• Root: या (धातु)

• सुतस्य: of the pressed Soma
• सुतस्य: —
• Type: Noun
• Root: सुत (कृदन्त/प्रातिपदिक; √सु ‘to press’ → सुत ‘pressed (Soma)’)

• पीतये: for drinking
• पीतये: Sampradāna
• Type: Noun (action noun)
• Root: पीति (प्रातिपदिक; √पा ‘to drink’ → पीति ‘drinking’)