HomeRig VedaMandala 4Sukta 45Mantra 6
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 6

Sukta 4.45

Rishi: Vāmadeva Gautama (traditional attribution for Maṇḍala 4)
Devata: Aśvinau (context continues from RV 4.45)
Chandas: Triṣṭubh (probable; verify in critical edition)

आकेनिपासो अहभिर्दविध्वतः स्वर्ण शुक्रं तन्वन्त आ रजः । सूरश्चिदश्वान्युयुजान ईयते विश्वाँ अनु स्वधया चेतथस्पथः ॥

आ॒के॒नि॒पासो॒ अह॑भि॒र्दवि॑ध्वत॒: स्व१॒॑र्ण शु॒क्रं त॒न्वन्त॒ आ रज॑: । सूर॑श्चि॒दश्वा॑न्युयुजा॒न ई॑यते॒ विश्वाँ॒ अनु॑ स्व॒धया॑ चेतथस्प॒थः ॥

ā́ke-nipā́so áhābhir dávīdhvataḥ svaḥ́ na śukráṃ tanvántā ā́ rájaḥ | sū́raś cid áśvān yuyujānā́ īyate víśvān ánu svadháyā cetathaḥ páthaḥ ||

With sharp-pointed forces, day after day, you drive forward—spreading a radiant brightness like heaven through the mid-world. Even the Sun, yoking his steeds, moves on; and by your own inherent power you make all the paths of movement to become conscious and rightly guided.

आ॒के॒ऽनि॒पासः॑ । अह॑ऽभिः । दवि॑ध्वतः । स्वः॑ । न । शु॒क्रम् । त॒न्वन्तः॑ । आ । रजः॑ । सूरः॑ । चि॒त् । अश्वा॑न् । यु॒यु॒जा॒नः । ई॒य॒ते॒ । विश्वा॑न् । अनु॑ । स्व॒धया॑ । चे॒त॒थः॒ । प॒थः ॥आकेनिपासः । अहभिः । दविध्वतः । स्वः । न । शुक्रम् । तन्वन्तः । आ । रजः । सूरः । चित् । अश्वान् । युयुजानः । ईयते । विश्वान् । अनु । स्वधया । चेतथः । पथः ॥āke--nipāsaḥ | aha-bhiḥ | davidhvataḥ | svaḥ | na | śukram | tanvantaḥ | ā | rajaḥ | sūraḥ | cit | aśvān | yuyujānaḥ | īyate | viśvān | anu | svadhayā | cetathaḥ | pathaḥ

आकेनिपासःthose with sharp/pointed faces (or: sharp-nosed ones)
आकेनिपासः:
Kartā
TypeNoun (compound epithet)
Rootआ-केनि-प (प्रातिपदिक; बहुव्रीहि/तत्पुरुष-समास)
अहभिःwith days / by days (instrumental)
अहभिः:
Karaṇa
TypeNoun
Rootअह (प्रातिपदिक) अथवा अहन्- (दिन) (अनिश्चित)
दविध्वतःshaking, stirring (in motion)
दविध्वतः:
Kartā
TypeVerb (participle)
Root√धू/√ध्वा? (अनिश्चित; वेदिक रूप)
स्वर्णम्gold
स्वर्णम्:
Karma
TypeNoun
Rootस्वर्ण (प्रातिपदिक)
शुक्रम्bright, shining
शुक्रम्:
Karma
TypeAdjective
Rootशुक्र (प्रातिपदिक)
तन्वन्तःstretching, spreading
तन्वन्तः:
Kartā
TypeVerb (participle)
Root√तन् (तनुते)
towards, unto
:
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/निपात)
रजःthe airy space, mid-region; dust/space
रजः:
Karma
TypeNoun
Rootरजस् (प्रातिपदिक)
सूरःthe Sun; a hero
सूरः:
Kartā
TypeNoun
Rootसूर (प्रातिपदिक)
चित्even, indeed
चित्:
TypeIndeclinable
Rootचित् (निपात)
अश्वान्horses
अश्वान्:
Karma
TypeNoun
Rootअश्व (प्रातिपदिक)
युयुजानःyoking, having yoked (in the act of yoking)
युयुजानः:
Kartā
TypeVerb (participle)
Root√युज् (युनक्ति/युञ्जते)
ईयतेgoes, moves
ईयते:
TypeVerb
Root√इ (एति/ईयते; वेदिक)
विश्वान्all (of them)
विश्वान्:
Karma
TypeAdjective (substantival)
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
अनुafter, along, following
अनु:
TypeIndeclinable
Rootअनु (उपसर्ग/अव्यय)
स्वधयाby (their) own power/impulse; by svadhā
स्वधया:
Karaṇa
TypeNoun
Rootस्वधा (प्रातिपदिक)
चेतथyou perceive/notice; you are aware
चेतथ:
TypeVerb
Root√चित् (चेतति) / √चि (वेदिक) (अनिश्चित)
पथःpaths, ways
पथः:
Karma
TypeNoun
Rootपथिन्/पथ (प्रातिपदिक)