HomeRig VedaMandala 4Sukta 45Mantra 4
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 4

Sukta 4.45

Rishi: Vāmadeva Gautama
Devata: Aśvinau (their powers/vehicles described through bird/bee imagery)
Chandas: Jagatī or Triṣṭubh (probable)

हंसासो ये वां मधुमन्तो अस्रिधो हिरण्यपर्णा उहुव उषर्बुधः । उदप्रुतो मन्दिनो मन्दिनिस्पृशो मध्वो न मक्षः सवनानि गच्छथः ॥

हं॒सासो॒ ये वां॒ मधु॑मन्तो अ॒स्रिधो॒ हिर॑ण्यपर्णा उ॒हुव॑ उष॒र्बुध॑: । उ॒द॒प्रुतो॑ म॒न्दिनो॑ मन्दिनि॒स्पृशो॒ मध्वो॒ न मक्ष॒: सव॑नानि गच्छथः ॥

haṃsā́so yé vāṁ mádhu-manto asrídho híraṇya-parṇā uhúva uṣár-budhaḥ | udá-pruto mandíno mandi-nispṛ́śo mádhvo na mákṣaḥ sávānāni gacchathaḥ ||

Like swans, honey-full and unerring, with golden wings, awakened with the dawn, leaping up from the waters—joyous, touching joy—like bees of honey you go to the Soma-pressings.

हं॒सासः॑ । ये । वा॒म् । मधु॑ऽमन्तः॑ । अ॒स्रिधः॑ । हिर॑ण्यऽपर्णाः । उ॒हुवः॑ । उ॒षः॒ऽबुधः॑ । उ॒द॒ऽप्रुतः॑ । म॒न्दिनः॑ । म॒न्दि॒ऽनि॒स्पृशः॑ । मध्वः॑ । न । मक्षः॑ । सव॑नानि । ग॒च्छ॒थः॒ ॥हंसासः । ये । वाम् । मधुमन्तः । अस्रिधः । हिरण्यपर्णाः । उहुवः । उषःबुधः । उदप्रुतः । मन्दिनः । मन्दिनिस्पृशः । मध्वः । न । मक्षः । सवनानि । गच्छथः ॥haṃsāsaḥ | ye | vām | madhu-mantaḥ | asridhaḥ | hiraṇya-parṇāḥ | uhuvaḥ | uṣaḥ-budhaḥ | uda-prutaḥ | mandinaḥ | mandi-nispṛśaḥ | madhvaḥ | na | makṣaḥ | savanāni | gacchathaḥ

हंसासःswans (metaphoric: swift ones)
हंसासः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootहंस (प्रातिपदिक)
येwho
ये:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
वाम्of you two / you two
वाम्:
सम्प्रदान
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
मधुमन्तःhoneyed, sweet (with mead)
मधुमन्तः:
कर्तृ
TypeAdjective
Rootमधुमन्त् (प्रातिपदिक)
अस्रिधःunfailing, unerring
अस्रिधः:
कर्तृ
TypeAdjective
Rootअ-स्रिध् (प्रातिपदिक; नञ्-समास)
हिरण्यपर्णाःgolden-winged / with golden feathers
हिरण्यपर्णाः:
कर्तृ
TypeAdjective
Rootहिरण्य-पर्ण (प्रातिपदिक; कर्मधारय/बहुव्रीहि)
ऊहुःthey have borne / carried
ऊहुः:
क्रिया
TypeVerb
Rootवह् (धातु; परस्मैपद) → ऊहुः (वेदिक परिपूर्ण/लिट्-रूप)
उषर्बुधःdawn-awakened ones / those awake at dawn
उषर्बुधः:
कर्तृ
TypeNoun/Adjective
Rootउषर्-बुध (प्रातिपदिक; तत्पुरुष)
उदप्रुतःup-springing, leaping up
उदप्रुतः:
कर्तृ
TypeAdjective
Rootउद-प्रुत् (प्रातिपदिक)
मन्दिनःgladdening, exhilarating
मन्दिनः:
कर्तृ
TypeAdjective
Rootमन्दिन् (प्रातिपदिक)
मन्दिनिस्पृशःtouching/bringing exhilaration
मन्दिनिस्पृशः:
कर्तृ
TypeAdjective
Rootमन्दिनि-स्पृश् (प्रातिपदिक; तत्पुरुष/बहुव्रीहि)
मध्वःof honey / of mead
मध्वः:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootमधु (प्रातिपदिक)
like, as
:
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
मक्षःa bee
मक्षः:
कर्तृ (उपमान)
TypeNoun
Rootमक्ष (प्रातिपदिक)
सवनानिpressings, Soma-oblations
सवनानि:
कर्म
TypeNoun
Rootसवन (प्रातिपदिक)
गच्छथःyou two go / come
गच्छथः:
क्रिया
TypeVerb
Rootगम् (धातु; परस्मैपद)