HomeRig VedaMandala 4Sukta 41Mantra 10
Previous Mantra

Mantra 10

Sukta 4.41

Rishi: Vāmadeva Gautama
Devata: Indra-Varuṇa (dual)
Chandas: Triṣṭubh (probable)

अश्व्यस्य त्मना रथ्यस्य पुष्टेर्नित्यस्य रायः पतयः स्याम । ता चक्राणा ऊतिभिर्नव्यसीभिरस्मत्रा रायो नियुतः सचन्ताम् ॥

अश्व्य॑स्य॒ त्मना॒ रथ्य॑स्य पु॒ष्टेर्नित्य॑स्य रा॒यः पत॑यः स्याम । ता च॑क्रा॒णा ऊ॒तिभि॒र्नव्य॑सीभिरस्म॒त्रा रायो॑ नि॒युत॑: सचन्ताम् ॥

aśvyásya tmanā́ ráthyasya puṣṭér nítyasya rāyáḥ pátayaḥ syāma | tā́ cakrāṇā ū́ti-bhir návyasībhir asma-trā́ rā́yo ni-yútaḥ sacantām ||

May we be masters of the perennial wealth—of the horse-force in its own power, of the chariot-force, of the nourishing increase. And may those two (Indra and Varuṇa), fashioning ever-new helps, yoke to us here the ordered harnessings of riches.

अश्व्य॑स्य । त्मना॑ । रथ्य॑स्य । पु॒ष्टेः । नित्य॑स्य । रा॒यः । पत॑यः । स्या॒म॒ । ता । च॒क्रा॒णौ । ऊ॒तिऽभिः॑ । नव्य॑सीभिः । अ॒स्म॒ऽत्रा । रायः॑ । नि॒ऽयुतः॑ । स॒च॒न्ता॒म् ॥अश्व्यस्य । त्मना । रथ्यस्य । पुष्टेः । नित्यस्य । रायः । पतयः । स्याम । ता । चक्राणौ । ऊतिभिः । नव्यसीभिः । अस्मत्रा । रायः । नियुतः । सचन्ताम् ॥aśvyasya | tmanā | rathyasya | puṣṭeḥ | nityasya | rāyaḥ | patayaḥ | syāma | tā | cakrāṇau | ūti-bhiḥ | navyasībhiḥ | asma-trā | rāyaḥ | ni-yutaḥ | sacantām

अश्व्यस्यof the horse(-rich), equine
अश्व्यस्य:
सम्बन्ध (genitive qualifier)
TypeAdjective
Rootअश्व्य (अश्व + य) [प्रातिपदिक]
त्मनाby (his/their) self; with one’s own power
त्मना:
करण (instrumental: ‘by/with one’s self’)
TypeNoun
Rootत्मन् [प्रातिपदिक]
रथ्यस्यof the chariot(-rich), pertaining to chariots
रथ्यस्य:
सम्बन्ध (genitive qualifier)
TypeAdjective
Rootरथ्य [प्रातिपदिक] (रथ + य)
पुष्टेःof nourishment, prosperity
पुष्टेः:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootपुष्टि [प्रातिपदिक]
नित्यस्यof constant/everlasting
नित्यस्य:
सम्बन्ध (qualifier)
TypeAdjective
Rootनित्य [प्रातिपदिक]
रायःof wealth, bounty
रायः:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootराय्/रायि [प्रातिपदिक]
पतयःlords, masters
पतयः:
कर्तृ (of ‘स्याम’)
TypeNoun
Rootपति [प्रातिपदिक]
स्यामmay we be
स्याम:
क्रिया
TypeVerb
Rootअस् (धातु) → स्याम (वेदिक optative)
ताthose (f.)
ता:
कर्तृ (with ‘चक्राणाः’)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम)
चक्राणाःdoing, effecting; having made
चक्राणाः:
कर्तृ (agreeing with ‘ता’)
TypeParticiple
Rootकृ (धातु) → चक्राण (कृदन्त, परस्मैपदीय परिप्रयोग)
ऊतिभिःwith helps, with protections
ऊतिभिः:
करण
TypeNoun
Rootऊति [प्रातिपदिक]
नव्यसीभिःwith newer/fresher
नव्यसीभिः:
विशेषण-करण
TypeAdjective
Rootनव्यास् (comparative adj. from नव) [प्रातिपदिक]
अस्मत्राhere, in our place
अस्मत्रा:
अधिकरण (place)
TypeIndeclinable
Rootअस्मद् + त्र (अव्ययीभाव/प्रादेसिक) [प्रातिपदिक/अव्यय]
रायःof wealth; wealth’s
रायः:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootराय्/रायि [प्रातिपदिक]
नियुतःteams/yokings (esp. of horses); harnessed pairs
नियुतः:
कर्तृ (of ‘सचन्ताम्’)
TypeNoun
Rootनि-युत्/नियुत् [प्रातिपदिक]
सचन्ताम्let them accompany/join; may they attend
सचन्ताम्:
क्रिया
TypeVerb
Rootसच् (धातु: to accompany, join) → सचन्ताम्