HomeRig VedaMandala 4Sukta 4Mantra 11
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 11

Sukta 4.4

Rishi: Vāmadeva Gautama (self-referential lineage: Gotama)
Devata: Agni (as Hotṛ, Damūnāḥ)
Chandas: Trishtubh (probable; requires verification)

महो रुजामि बन्धुता वचोभिस्तन्मा पितुर्गोतमादन्वियाय । त्वं नो अस्य वचसश्चिकिद्धि होतर्यविष्ठ सुक्रतो दमूनाः ॥

म॒हो रु॑जामि ब॒न्धुता॒ वचो॑भि॒स्तन्मा॑ पि॒तुर्गोत॑मा॒दन्वि॑याय । त्वं नो॑ अ॒स्य वच॑सश्चिकिद्धि॒ होत॑र्यविष्ठ सुक्रतो॒ दमू॑नाः ॥

mahó rujāmi bandhutā́ vacóbhis tán mā pitúr gotamā́d ánv iyāya | tváṃ no asyá vácasaś cikiddhi hótar yaviṣṭha sukrato damūnāḥ ||

With words I break open a great kinship; this has come to me following from my father Gotama. Do you take heed of this our utterance, O Hotar, youngest, clear-willed, lord of the house.

म॒हः । रु॒जा॒मि॒ । ब॒न्धुता॑ । वचः॑ऽभिः । तत् । मा॒ । पि॒तुः । गोत॑मात् । अनु॑ । इ॒या॒य॒ । त्वम् । नः॒ । अ॒स्य । वच॑सः । चि॒कि॒द्धि॒ । होतः॑ । य॒वि॒ष्ठ॒ । सु॒क्र॒तो॒ इति॑ सुऽक्रतो । दमू॑नाः ॥महः । रुजामि । बन्धुता । वचःभिः । तत् । मा । पितुः । गोतमात् । अनु । इयाय । त्वम् । नः । अस्य । वचसः । चिकिद्धि । होतः । यविष्ठ । सुक्रतो इति सुक्रतो । दमूनाः ॥mahaḥ | rujāmi | bandhutā | vacaḥ-bhiḥ | tat | mā | pituḥ | gotamāt | anu | iyāya | tvam | naḥ | asya | vacasaḥ | cikiddhi | hotaḥ | yaviṣṭha | sukrato itisu-krato | damūnāḥ

महोgreatly; a great (deed/force)
महो:
Karma (अन्तर्निहितम्: ‘महद् [कार्यं/बलम्]’)
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
रुजामिI break; I shatter
रुजामि:
Kartā (अहम्)
TypeVerb
Rootरुज् (धातु) ‘भङ्गे/हिंसायाम्’
बन्धुताwith kinship; by (the power of) relationship
बन्धुता:
Karaṇa
TypeNoun (abstract)
Rootबन्धुता (प्रातिपदिक) < बन्धु
वचोभिःwith words; with utterances
वचोभिः:
Karaṇa
TypeNoun
Rootवचस् (प्रातिपदिक)
तत्that
तत्:
Karma (यत् ‘तत्’ = उक्तं कर्म/कार्यं)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
माme
मा:
Karma
TypePronoun
Rootअहम् (सर्वनाम) — enclitic form
पितुःof (my/our) father
पितुः:
Sambandha (genitive relation)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
गोतमात्from Gotama
गोतमात्:
Apādāna
TypeProper Noun
Rootगोतम (प्रातिपदिक; ऋषिनाम)
अन्वियायI have followed; I went after
अन्वियाय:
Kartā (अहम्)
TypeVerb
Rootइ (धातु) ‘गत्यर्थः’ with अनु-
त्वम्you
त्वम्:
Kartā
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
नःour
नः:
Sambandha
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम) — enclitic form
अस्यof this
अस्य:
Sambandha
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
वचसःof the word/utterance
वचसः:
Sambandha
TypeNoun
Rootवचस् (प्रातिपदिक)
चिकिद्धिperceive; take notice; understand
चिकिद्धि:
Kriyā (आज्ञा)
TypeVerb
Rootचित् (धातु) ‘अवबोधने’ (वेदिक: किद्-आगम/विकल्प)
होत॒र्O Hotar (invoking priest)
होत॒र्:
Sambodhana
TypeNoun (agent)
Rootहोतृ (प्रातिपदिक)
यविष्ठO youngest (most youthful)
यविष्ठ:
Sambodhana
TypeAdjective
Rootयविष्ठ (प्रातिपदिक; superlative, ‘युवा’/‘यव’ base in Vedic epithet)
सुक्रतोO of good resolve/wisdom
सुक्रतो:
Sambodhana
TypeAdjective
Rootसु-क्रतु (प्रातिपदिक)
दमूनाःO dweller in the house; O domestic (Agni)
दमूनाः:
Sambodhana
TypeAdjective (epithet)
Rootदमूनस्/दमूना (प्रातिपदिक; epithet, ‘house-dwelling/at home’)