HomeRig VedaMandala 4Sukta 35Mantra 9
Previous Mantra

Mantra 9

Sukta 4.35

Rishi: Rbhus (collective artisan-seers; associated with the Angirasic current in Book 4)
Devata: Rbhus (Ṛbhavaḥ) in the Soma context; allied to Indra through indriya-powers
Chandas: Trishtubh (probable for RV 4.35; verse shows typical 11-syllable cadence)

यत्तृतीयं सवनं रत्नधेयमकृणुध्वं स्वपस्या सुहस्ताः । तदृभवः परिषिक्तं व एतत्सं मदेभिरिन्द्रियेभिः पिबध्वम् ॥

यत्तृ॒तीयं॒ सव॑नं रत्न॒धेय॒मकृ॑णुध्वं स्वप॒स्या सु॑हस्ताः । तदृ॑भव॒: परि॑षिक्तं व ए॒तत्सं मदे॑भिरिन्द्रि॒येभि॑: पिबध्वम् ॥

yat tṛtī́yaṃ sávanam ratnadhéyam ákṛṇudhvam svapasyā́ suhastāḥ | tád ṛbhavaḥ páriṣiktaṃ va etát sáṃ mádebhiḥ indriyébhíḥ pibadhvam ||

When you fashioned the third pressing of the Soma, a treasure-bearing outpouring, O skilful workers with good hands and right action—then, O Rbhus, drink of this that has been poured out for you, together with the ecstasies that awaken the indriya-powers (the lordly faculties within).

यत् । तृ॒तीय॑म् । सव॑नम् । र॒त्न॒ऽधेय॑म् । अकृ॑णुध्वम् । सु॒ऽअ॒प॒स्या । सु॒ऽह॒स्ताः॒ । तत् । ऋ॒भ॒वः॒ । परि॑ऽसिक्तम् । वः॒ । ए॒तत् । सम् । मदे॑भिः । इ॒न्द्रि॒येभिः॑ । पि॒ब॒ध्व॒म् ॥यत् । तृतीयम् । सवनम् । रत्नधेयम् । अकृणुध्वम् । सुअपस्या । सुहस्ताः । तत् । ऋभवः । परिसिक्तम् । वः । एतत् । सम् । मदेभिः । इन्द्रियेभिः । पिबध्वम् ॥yat | tṛtīyam | savanam | ratna-dheyam | akṛṇudhvam | su-apasyā | su-hastāḥ | tat | ṛbhavaḥ | pari-siktam | vaḥ | etat | sam | madebhiḥ | indriyebhiḥ | pibadhvam

यत्which/that (relative)
यत्:
सम्बन्ध/विशेषण (अग्रे ‘तत्’ इत्यनेन सह)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
तृतीयम्the third
तृतीयम्:
कर्म (सवनम् इत्यस्य विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootतृतीय (क्रमवाचक-विशेषण)
सवनम्Soma-pressing; Soma libation
सवनम्:
कर्म
TypeNoun
Rootसवन (प्रातिपदिक; √सु/सव् ‘to press (Soma)’)
रत्नधेयम्bestowing treasures; treasure-laden
रत्नधेयम्:
कर्म (सवनम् इत्यस्य विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootरत्नधेय (प्रातिपदिक; रत्न + धेय ‘to be placed/assigned’)
अकृणुध्वम्you made; you prepared
अकृणुध्वम्:
क्रिया (कर्तरि प्रयोगः)
TypeVerb
Root√कृ (करणे)
स्वपस्याwith good workmanship; skilled service
स्वपस्या:
कर्तृ-विशेषण (सूहस्ताः इत्यनेन सह ऋभवः प्रति)
TypeNoun (abstract) / Adjective (as epithet)
Rootस्वपस्या (प्रातिपदिक; सु- + पस्या/पस् ‘skill/service’)
सूहस्ताःyou of good hands; deft-handed
सूहस्ताः:
कर्तृ (अकृणुध्वम् इत्यस्य)
TypeAdjective
Rootसूहस्त (प्रातिपदिक; सु- + हस्त)
तत्that
तत्:
कर्म (पिबध्वम् इत्यस्य)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
ऋभवःthe Rbhus (divine artisans)
ऋभवः:
कर्तृ (पिबध्वम् इत्यस्य सम्बोधन/कर्तृ-निर्देशः)
TypeNoun (proper/collective)
Rootऋभु (प्रातिपदिक; देव-समूह-नाम)
परिषिक्तम्poured around; well-sprinkled/filled
परिषिक्तम्:
कर्म (तत् इत्यस्य विशेषणम्)
TypeParticiple (past passive)
Rootpari-√सिच् (सिञ्चने) → परिषिक्त (कृदन्त)
वःof you; your
वः:
सम्बन्ध (एतत्/तत् इत्यस्य ‘your’)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
एतत्this (very)
एतत्:
कर्म (तत् इत्यस्य अप्पोजिशन/विशेषणवत्)
TypePronoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
सम्together; fully
सम्:
क्रियाविशेषण (सम्यक्/सह)
TypeIndeclinable (preverb)
Rootसम् (उपसर्ग)
मदेभिःwith exhilarations; with intoxications
मदेभिः:
करण (पानस्य साधन/हेतु-भावः: ‘with exhilarations’)
TypeNoun
Rootमद (प्रातिपदिक)
इन्द्रियेभिःwith Indra-like powers; with strength
इन्द्रियेभिः:
करण (सामर्थ्य/वीर्य-रूपेण)
TypeNoun
Rootइन्द्रिय (प्रातिपदिक)
पिबध्वम्drink!
पिबध्वम्:
क्रिया (कर्तरि; ऋभवः कर्तारः)
TypeVerb
Root√पा (पाने)