Mantra 5
Sukta 4.31
Devata: Indra (in the hymn’s continuity)
Samhita Patha (Devanagari)
प्रवता हि क्रतूनामा हा पदेव गच्छसि । अभक्षि सूर्ये सचा ॥
Samhita Patha (IAST)
प्र॒वता॒ हि क्रतू॑ना॒मा हा॑ प॒देव॒ गच्छ॑सि । अभ॑क्षि॒ सूर्ये॒ सचा॑ ॥
Transliteration
pravátā hí kratū́nām ā́ há padéva gáchasi | abhákṣi sū́rye sácā ||
Translation
For by the forward slope of the will-forces you move, as if step by step; you partake of the Sun together with us—sharing in the luminous consciousness that leads the journey.
Padapatha (Word Analysis)
प्र॒ऽवता॑ । हि । क्रतू॑नाम् । आ । ह॒ । प॒दाऽइ॑व । गच्छ॑सि । अभ॑क्षि । सूर्ये॑ । सचा॑ ॥प्रवता । हि । क्रतूनाम् । आ । ह । पदाइव । गच्छसि । अभक्षि । सूर्ये । सचा ॥pra-vatā | hi | kratūnām | ā | ha | padāiva | gacchasi | abhakṣi | sūrye | sacā
Word by Word
प्रवताby/along the downward slope; along the descent
प्रवता:
अधिकारण (मार्ग/स्थान-निर्देशः) / करण (मार्गरूपेण)
TypeNoun
Rootप्रवत् (प्र + √वह्/√वृ?; प्रातिपदिक ‘प्रवत्’ = ढाल/प्रवाह/उतार)
हिindeed; for
हि:
—
TypeIndeclinable
Rootहि (निपात)
क्रतूनाम्of the powers/intentions (kratus)
क्रतूनाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootक्रतु (प्रातिपदिक)
आto; toward; hither
आ:
—
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/अव्यय)
हindeed; surely
ह:
—
TypeIndeclinable
Rootह (निपात)
पदेवas if at/in a footprint/step
पदेव:
अधिकारण (सप्तमी) + उपमा
TypeNoun + Indeclinable
Rootपद (प्रातिपदिक) + इव (उपमा-अव्यय)
गच्छसिyou go; you proceed
गच्छसि:
क्रिया (कर्तरि प्रयोग; कर्ता = त्वम्/सः सन्दर्भतः)
TypeVerb
Root√गम् (गच्छ-; धातु)
अभक्षिyou have shared/partaken; you have enjoyed (approached and taken)
अभक्षि:
क्रिया (कर्तरि)
TypeVerb
Root√भज्/√भक्ष्? (वैदिक रूप ‘अभक्षि’ = 2nd sg. injunctive/aorist-like; with preverb अभि-)
सूर्येin/with the Sun
सूर्ये:
अधिकारण (सप्तमी)
TypeNoun
Rootसूर्य (प्रातिपदिक)
सचाtogether with; in company with
सचा:
—
TypeIndeclinable
Rootसच (अव्यय; ‘सचा’ = सह)