Mantra 2
Sukta 4.31
Devata: Indra
Samhita Patha (Devanagari)
कस्त्वा सत्यो मदानां मंहिष्ठो मत्सदन्धसः । दृळ्हा चिदारुजे वसु ॥
Samhita Patha (IAST)
कस्त्वा॑ स॒त्यो मदा॑नां॒ मंहि॑ष्ठो मत्स॒दन्ध॑सः । दृ॒ळ्हा चि॑दा॒रुजे॒ वसु॑ ॥
Transliteration
kás tvā satyó madā́nāṃ maṃhíṣṭho matsád ándhasaḥ | dṛḷhā́ cid ā́ruje vásu ||
Translation
Who, true to the ecstasies, most bounteous, can satisfy you with the delight-essence and so break open even the firm-held treasures of being?
Padapatha (Word Analysis)
कः । त्वा॒ । स॒त्यः । मदा॑नाम् । मंहि॑ष्ठः । म॒त्स॒त् । अन्ध॑सः । दृ॒ळ्हा । चि॒त् । आ॒ऽरुजे॑ । वसु॑ ॥कः । त्वा । सत्यः । मदानाम् । मंहिष्ठः । मत्सत् । अन्धसः । दृळ्हा । चित् । आरुजे । वसु ॥kaḥ | tvā | satyaḥ | madānām | maṃhiṣṭhaḥ | matsat | andhasaḥ | dṛḷhā | cit | āruje | vasu
Word by Word
कःwho?
कः:
Kartā
TypePronoun
Rootक (किम्-प्रातिपदिक) सर्वनाम
त्वाyou (as object)
त्वा:
Karma
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
सत्यःtrue, truthful
सत्यः:
Kartā
TypeAdjective
Rootसत्य (प्रातिपदिक; सत् + य)
मदानाम्of the exhilarations/raptures (intoxicating joys)
मदानाम्:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootमद (प्रातिपदिक)
मंहिष्ठःmost bountiful, most generous
मंहिष्ठः:
Kartā
TypeAdjective
Rootमंहिन् (प्रातिपदिक) + इष्ठ (तमप्-प्रत्यय; अतिशय)
मत्सद्sitting in exhilaration / exhilaration-seated
मत्सद्:
Kartā
TypeAdjective/Participle
Rootमद् (धातु, ‘to be exhilarated’) + सद् (धातु, ‘to sit’) ; समास/कृदन्त-रूप (वेदिक)
अन्धसःof the soma-juice (pressed drink)
अन्धसः:
Apādāna
TypeNoun
Rootअन्धस् (प्रातिपदिक)
दृळ्हाःfirm, strong (ones/things)
दृळ्हाः:
Karma
TypeAdjective
Rootदृळ्ह (प्रातिपदिक; दृढ-रूपस्य वेदिक-पर्याय)
चित्even
चित्:
—
TypeIndeclinable
Rootचित् (अव्यय)
आरुजेI have broken / I broke
आरुजे:
Kartā
TypeVerb
Rootरुज् (धातु ‘to break’) उपसर्गः आ-
वसुwealth, good (treasure)
वसु:
Karma
TypeNoun
Rootवसु (प्रातिपदिक)