Mantra 5
Sukta 4.30
Rishi: Vāmadeva Gautama
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh (probable; verify metrically)
Samhita Patha (Devanagari)
यत्र देवाँ ऋघायतो विश्वाँ अयुध्य एक इत् । त्वमिन्द्र वनूँरहन् ॥
Samhita Patha (IAST)
यत्र॑ दे॒वाँ ऋ॑घाय॒तो विश्वाँ॒ अयु॑ध्य॒ एक॒ इत् । त्वमि॑न्द्र व॒नूँरह॑न् ॥
Transliteration
yátra devā́m̐ ṛghāyató víśvān áyudhya éka ít | tvám índra vanū́m̐r áhan ||
Translation
Where all the gods, assailed by the violent, stood weaponless—there you alone, O Indra, struck down the enclosing resistances.
Padapatha (Word Analysis)
यत्र॑ । दे॒वान् । ऋ॒घा॒य॒तः । विश्वा॑न् । अयु॑ध्यः । एकः॑ । इत् । त्वम् । इ॒न्द्र॒ । व॒नून् । अह॑न् ॥यत्र । देवान् । ऋघायतः । विश्वान् । अयुध्यः । एकः । इत् । त्वम् । इन्द्र । वनून् । अहन् ॥yatra | devān | ṛghāyataḥ | viśvān | ayudhyaḥ | ekaḥ | it | tvam | indra | vanūn | ahan
Word by Word
यत्रwhere
यत्र:
अधिकारण
TypeIndeclinable
Rootयत्र (स्थानवाचक अव्यय) < य- (सर्वनाम-आधार)
देवान्the gods
देवान्:
कर्म
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
ऋघायतःthe hostile/violent ones (foes)
ऋघायतः:
कर्ता
TypeAdjective (used substantively) / Noun
Rootऋघाय (प्रातिपदिक; ‘ऋघाय’ = क्रूर/हिंसक/दुष्ट)
विश्वान्all (of them)
विश्वान्:
कर्म
TypeAdjective
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
अयुध्यunassailable / not to be fought
अयुध्य:
कर्म
TypeAdjective
Rootयुध् (धातु) + अ (निषेध/अभाव) → अ-युध्य (कृदन्त/विशेषण ‘अयुध्य’ = न युद्ध्य/अयुद्ध्य)
एकःalone
एकः:
कर्ता
TypeAdjective
Rootएक (प्रातिपदिक)
इत्indeed / just
इत्:
—
TypeIndeclinable
Rootइत् (निपात; एव/खलु-अर्थे)
त्वम्you
त्वम्:
कर्ता
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
इन्द्रO Indra
इन्द्र:
सम्बोधन
TypeNoun (vocative)
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
वनून्the foes
वनून्:
कर्म
TypeNoun
Rootवनु (प्रातिपदिक; ‘वनु’ = शत्रु/दस्यु/विरोधी)
अहन्slew / struck down
अहन्:
क्रिया
TypeVerb
Rootहन् (धातु)