Mantra 2
Sukta 4.30
Rishi: Vāmadeva Gautama (traditional for Mandala 4); specific hymn attribution not provided in input
Devata: Indra
Chandas: Likely Anuṣṭubh/short meter; exact scan needed
Samhita Patha (Devanagari)
सत्रा ते अनु कृष्टयो विश्वा चक्रेव वावृतुः । सत्रा महाँ असि श्रुतः ॥
Samhita Patha (IAST)
स॒त्रा ते॒ अनु॑ कृ॒ष्टयो॒ विश्वा॑ च॒क्रेव॑ वावृतुः । स॒त्रा म॒हाँ अ॑सि श्रु॒तः ॥
Transliteration
satrā́ te ánu kṛ́ṣṭayo víśvā cakréva vāvṛtuḥ | satrā́ mahā́ṃ asi śrutáḥ ||
Translation
Unceasingly, all the peoples follow after you, as spokes follow the wheel’s circle. Unceasingly you are great and widely heard—your power is a living fame that gathers the forces of the being.
Padapatha (Word Analysis)
स॒त्रा । ते॒ । अनु॑ । कृ॒ष्टयः॑ । विश्वा॑ । च॒क्राऽइ॑व । व॒वृ॒तुः॒ । स॒त्रा । म॒हान् । अ॒सि॒ । श्रु॒तः ॥सत्रा । ते । अनु । कृष्टयः । विश्वा । चक्राइव । ववृतुः । सत्रा । महान् । असि । श्रुतः ॥satrā | te | anu | kṛṣṭayaḥ | viśvā | cakrāiva | vavṛtuḥ | satrā | mahān | asi | śrutaḥ
Word by Word
सत्राalways, continually
सत्रा:
Adhikaraṇa (क्रियाविशेषण: ‘सदा/सर्वदा’)
TypeIndeclinable
Rootसत्रा (अव्यय-प्रातिपदिक) < सत्-त्रा (परम्परागत व्युत्पत्ति)
तेof you, your
ते:
सम्बन्ध (possessive/genitival: ‘of you/your’)
TypePronoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अनुafter, following
अनु:
Adhikaraṇa/क्रियाविशेषण (अनुगमनार्थे)
TypeIndeclinable
Rootअनु (उपसर्ग/अव्यय)
कृष्टयःpeoples, tribes
कृष्टयः:
Kartā (वावृतुः इत्यस्य कर्ता)
TypeNoun
Rootकृष्टि- (स्त्रीलिङ्ग प्रातिपदिक)
विश्वाःall
विश्वाः:
Kartā-विशेषण (कर्तृसम्बद्धम्)
TypeAdjective
Rootविश्व- (विशेषण-प्रातिपदिक)
चक्रेin/like a wheel
चक्रे:
Adhikaraṇa (उपमान-आश्रय: ‘in/like a wheel’)
TypeNoun
Rootचक्र- (नपुंसकलिङ्ग प्रातिपदिक)
इवlike, as
इव:
— (उपमान-निपात)
TypeIndeclinable
Rootइव (निपात/अव्यय)
वावृतुःthey have turned/rolled (around), have followed in a circle
वावृतुः:
Kriyā (कर्तृ: कृष्टयः)
TypeVerb
Root√वृत् (वर्तने/आवर्तने) ; reduplicated perfect
सत्राalways
सत्रा:
Adhikaraṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसत्रा (अव्यय)
महान्great
महान्:
Kartā-विशेषण (असि इत्यस्य कर्तृ ‘त्वम्’ का विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहत्- (विशेषण-प्रातिपदिक)
असिyou are
असि:
Kriyā (कर्तृ: त्वम्)
TypeVerb
Root√अस् (भू/सत्तायाम्)
श्रुतःrenowned, famed (heard of)
श्रुतः:
Kartā-विशेषण
TypeAdjective (participial)
Root√श्रु (श्रवणे) → श्रुत- (कृदन्त, भूतकृत्/PPP)