Mantra 1
Sukta 4.30
Rishi: Vāmadeva Gautama (traditional for Mandala 4); specific hymn attribution not provided in input
Devata: Indra
Chandas: Anuṣṭubh-like cadence possible; exact meter requires scan (shorter pādas suggest non-Trishtubh)
Samhita Patha (Devanagari)
नकिरिन्द्र त्वदुत्तरो न ज्यायाँ अस्ति वृत्रहन् । नकिरेवा यथा त्वम् ॥
Samhita Patha (IAST)
नकि॑रिन्द्र॒ त्वदुत्त॑रो॒ न ज्यायाँ॑ अस्ति वृत्रहन् । नकि॑रे॒वा यथा॒ त्वम् ॥
Transliteration
nákir indra tvád uttáro ná jyā́yāṃ asti vṛtra-han | nákir evā́ yáthā tvám ||
Translation
None, O Indra, is higher than you, none is greater, O slayer of the coverer. None at all is as you are—your victorious consciousness stands without equal.
Padapatha (Word Analysis)
नकिः॑ । इ॒न्द्र॒ । त्वत् । उत्ऽत॑रः । न । ज्याया॑न् । अ॒स्ति॒ । वृ॒त्र॒ऽह॒न् । नकिः॑ । ए॒व । यथा॑ । त्वम् ॥नकिः । इन्द्र । त्वत् । उत्तरः । न । ज्यायान् । अस्ति । वृत्रहन् । नकिः । एव । यथा । त्वम् ॥nakiḥ | indra | tvat | ut-taraḥ | na | jyāyān | asti | vṛtra-han | nakiḥ | eva | yathā | tvam
Word by Word
नकिःno one, none
नकिः:
—
TypeIndeclinable
Rootनकिस् (प्रातिपदिक; न + किः) / नकि॒र् (वैदिक रूप)
इन्द्रO Indra
इन्द्र:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
त्वत्than you, from you
त्वत्:
अपादान
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
उत्तरोsuperior, higher
उत्तरो:
कर्तृ (अस्ति इत्यस्य) / विशेष्य-सम्बन्ध
TypeAdjective
Rootउत्तर (प्रातिपदिक)
नnot
न:
—
TypeIndeclinable
Rootन (निषेध-अव्यय)
ज्यायान्greater
ज्यायान्:
कर्तृ (अस्ति इत्यस्य) / विशेष्य-सम्बन्ध
TypeAdjective
Rootज्यायस् (प्रातिपदिक; तुलनात्मक)
अस्तिthere is
अस्ति:
—
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
वृत्रहन्O Vṛtra-slayer
वृत्रहन्:
सम्बोधन
TypeNoun (epithet)
Rootवृत्रहन् (प्रातिपदिक; वृत्र + हन्)
नकिःno one
नकिः:
—
TypeIndeclinable
Rootनकिस् (प्रातिपदिक) / नकि॒र् (वैदिक रूप)
एवindeed, just
एव:
—
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
यथाas, like
यथा:
—
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
त्वम्you
त्वम्:
कर्तृ (अस्ति इत्यस्य, अध्याहृत) / विषय
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)