HomeRig VedaMandala 4Sukta 3Mantra 6
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 6

Sukta 4.3

Rishi: Vāmadeva Gautama
Devata: Agni (as spokesman/mediator among multiple deities)
Chandas: Triṣṭubh (probable)

कद्धिष्ण्यासु वृधसानो अग्ने कद्वाताय प्रतवसे शुभंये । परिज्मने नासत्याय क्षे ब्रवः कदग्ने रुद्राय नृघ्ने ॥

कद्धिष्ण्या॑सु वृधसा॒नो अ॑ग्ने॒ कद्वाता॑य॒ प्रत॑वसे शुभं॒ये । परि॑ज्मने॒ नास॑त्याय॒ क्षे ब्रव॒: कद॑ग्ने रु॒द्राय॑ नृ॒घ्ने ॥

kád dhiṣṇyā́su vṛdhasānáḥ agne kád vātā́ya prá-tavase śubhaṃyé | pári-jmane nā́satyāya kṣé brávaḥ kád agne rudrā́ya nṛ-ghné ||

What word will you speak, O Agni, growing in the sacred seats—what to Vāta, the forward-driving, the beneficent? What to the far-ranging Nāsatyas—what will you say for our dwelling? What, O Agni, to Rudra the slayer of the hostile?

कत् । धिष्ण्या॑सु । वृ॒ध॒सा॒नः । अ॒ग्ने॒ । कत् । वाता॑य । प्रऽत॑वसे । शु॒भँ॒म्ये । परि॑ऽज्मने । नास॑त्याय । क्षे । ब्रवः॑ । कत् । अ॒ग्ने॒ । रु॒द्राय॑ । नृ॒ऽघ्ने ॥कत् । धिष्ण्यासु । वृधसानः । अग्ने । कत् । वाताय । प्रतवसे । शुभँम्ये । परिज्मने । नासत्याय । क्षे । ब्रवः । कत् । अग्ने । रुद्राय । नृघ्ने ॥kat | dhiṣṇyāsu | vṛdhasānaḥ | agne | kat | vātāya | pra-tavase | śubhaṃmye | pari-jmane | nāsatyāya | kṣe | bravaḥ | kat | agne | rudrāya | nṛ-ghne

कद्when? how?
कद्:
TypeIndeclinable
Rootकद् (प्रश्नार्थक-अव्यय)
धिष्ण्यासुin/among the sacred seats (altars/places)
धिष्ण्यासु:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootधिष्ण्या- (प्रातिपदिक)
वृधसानःgrowing, increasing
वृधसानः:
Kartā (विशेषणरूपेण)
TypeParticiple (Adjective)
Rootवृध् (धातु) → वृध् + सान (कृदन्त, शानच्)
अग्नेO Agni
अग्ने:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootअग्नि- (प्रातिपदिक)
कद्when?
कद्:
TypeIndeclinable
Rootकद् (प्रश्नार्थक-अव्यय)
वातायfor Vāta (the Wind-god)
वाताय:
Sampradāna
TypeNoun
Rootवात- (प्रातिपदिक)
प्रतवसेfor (his) might/impetus
प्रतवसे:
Sampradāna
TypeNoun
Rootप्रतवस्- (प्रातिपदिक; ‘प्र-तवस्’ = forward/manifest strength)
शुभंयॆfor the auspicious one / for auspiciousness
शुभंयॆ:
Sampradāna
TypeAdjective (used substantively)
Rootशुभंयु-/शुभंय- (प्रातिपदिक; ‘bringing/aiming at शुभम्’)
परिज्मनेfor the circuit/encircling course
परिज्मने:
Sampradāna
TypeNoun
Rootपरिज्मन्- (प्रातिपदिक; ‘going around, circuit’)
नासत्यायfor Nāsatya (one of the Aśvins)
नासत्याय:
Sampradāna
TypeNoun
Rootनासत्य- (प्रातिपदिक; epithet of the Aśvins)
क्षेdwell! abide!
क्षे:
TypeVerb
Rootक्षि (धातु; Vedic injunctive/imperative-like form)
ब्रवःsay! proclaim!
ब्रवः:
TypeVerb
Rootब्रू (धातु) → ब्रवः (वैदिक रूप)
कद्when?
कद्:
TypeIndeclinable
Rootकद् (प्रश्नार्थक-अव्यय)
अग्नेO Agni
अग्ने:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootअग्नि- (प्रातिपदिक)
रुद्रायfor Rudra
रुद्राय:
Sampradāna
TypeNoun
Rootरुद्र- (प्रातिपदिक)
नृघ्नेO man-slaying one (foe-slayer)
नृघ्ने:
सम्बोधन
TypeAdjective (epithet)
Rootनृघ्न- (प्रातिपदिक; ‘slayer of men/foes’)