Rig Veda 4.24.4: Mandala 4, Sukta 24, Mantra 4

Sukta 4.24

Rishi: Vāmadeva Gautama (traditional attribution for RV 4.24)

Devata: Indra

Chandas: Triṣṭubh (probable for RV 4.24; standard for many Indra hymns in this mandala)

Samhita Patha (Devanagari)

क्रतूयन्ति क्षितयो योग उग्राशुषाणासो मिथो अर्णसातौ । सं यद्विशोऽववृत्रन्त युध्मा आदिन्नेम इन्द्रयन्ते अभीके ॥

Transliteration

kratūyánti kṣitáyo yóga ugrāśuṣāṇāso mithó arṇasātáu | sáṃ yád viśo’vavṛtranta yudhmā ād ín néma indrayante abhīké ||

Translation

The peoples set their will into action in the joining, O Mighty One, eager in mutual striving for the winning of the flood (of plenitude). When the clans close together in the battle, then indeed, in the very nearness, they call and press towards Indra (the illumined Force).

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• क्रतूयन्ति: they act with resolve / they show (their) will/skill
• क्रतूयन्ति: क्रिया (मुख्य क्रिया)
• Type: Verb
• Root: क्रतु (प्रातिपदिक) → क्रतूय (नामधातु/denominative) < √इ (इण्) (नामधातु-प्रत्यय -य)

• क्षि॒तयः: the peoples, the settled tribes
• क्षि॒तयः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: क्षिति (स्त्री) / क्षित् (प्रातिपदिक)

• योगे: in the yoking / in the encounter (battle-joining)
• योगे: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: योग (प्रातिपदिक) < √युज्

• उग्राः: fierce, formidable
• उग्राः: कर्तृ
• Type: Adjective
• Root: उग्र (प्रातिपदिक)

• उषाणासः: eager, ardent
• उषाणासः: कर्तृ
• Type: Adjective/Participle
• Root: उषाण (कृदन्त-प्रातिपदिक) < √वस्/उष् (वेद. ‘उषाण’ = ‘उत्सुक/प्रदीप्त/उष्ण’ भाव)

• मिथः: mutually, with one another
• मिथः: अव्यय-भाव (परस्पर-सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: मिथस् (अव्यय)

• अर्णसातौ: in the winning of the flood/stream (booty), in the contest for the waters
• अर्णसातौ: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: अर्णसाति (स्त्री) (समास/प्रातिपदिक: अर्णस् + साति ‘प्राप्ति/लाभ’)

• सम्: together, completely
• सम्: क्रियाविशेषण
• Type: Indeclinable
• Root: सम् (उपसर्ग)

• यत्: when
• यत्: सम्बन्ध (काल/निमित्त)
• Type: Indeclinable/Relative
• Root: यद् (सर्वनाम)

• विशः: the clans, the communities
• विशः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: विश् (स्त्री) ‘जन/कुल/प्रजा’

• अववृत्रन्ते: they close in / they surround / they roll down upon
• अववृत्रन्ते: क्रिया (उपवाक्य-क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √वृत् (वृञ्) ‘to turn/roll/cover’ + अव (उपसर्ग) + अव (उपसर्ग) (वेद. द्विरुपसर्गः)

• युध्माः: warlike, battle-ready
• युध्माः: कर्तृ
• Type: Adjective
• Root: युध्म (प्रातिपदिक) < √युध्

• आ: towards, unto
• आ: क्रियाविशेषण
• Type: Indeclinable
• Root: आ (उपसर्ग/अव्यय)

• इद्: indeed, just
• इद्: निपात
• Type: Indeclinable
• Root: इद् (निपात)

• नेमः: the allotted share / the due portion
• नेमः: कर्तृ (इन्द्रयन्ते इति क्रियायाः)
• Type: Noun
• Root: नेम (प्रातिपदिक) ‘भाग/सीमा/नियमित-भाग’

• इन्द्रयन्ते: they seek/press for Indra; they make (it) Indra-like; they call on Indra
• इन्द्रयन्ते: क्रिया (मुख्य क्रिया)
• Type: Verb
• Root: इन्द्रय (नामधातु/denominative) < इन्द्र (प्रातिपदिक) + -य (नामधातु)

• अभीके: nearby, at close quarters
• अभीके: अधिकरण
• Type: Noun (locative adverbial)
• Root: अभीक (प्रातिपदिक) ‘निकट/समीप’