HomeRig VedaMandala 4Sukta 24Mantra 4
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 4

Sukta 4.24

Rishi: Vāmadeva Gautama (traditional attribution for RV 4.24)
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh (probable for RV 4.24; standard for many Indra hymns in this mandala)

क्रतूयन्ति क्षितयो योग उग्राशुषाणासो मिथो अर्णसातौ । सं यद्विशोऽववृत्रन्त युध्मा आदिन्नेम इन्द्रयन्ते अभीके ॥

क्र॒तू॒यन्ति॑ क्षि॒तयो॒ योग॑ उग्राशुषा॒णासो॑ मि॒थो अर्ण॑सातौ । सं यद्विशोऽव॑वृत्रन्त यु॒ध्मा आदिन्नेम॑ इन्द्रयन्ते अ॒भीके॑ ॥

kratūyánti kṣitáyo yóga ugrāśuṣāṇāso mithó arṇasātáu | sáṃ yád viśo’vavṛtranta yudhmā ād ín néma indrayante abhīké ||

The peoples set their will into action in the joining, O Mighty One, eager in mutual striving for the winning of the flood (of plenitude). When the clans close together in the battle, then indeed, in the very nearness, they call and press towards Indra (the illumined Force).

क्र॒तु॒अन्ति॑ । क्षि॒तयः॑ । योगे॑ । उ॒ग्र॒ । आ॒शु॒षा॒णासः॑ । मि॒थः । अर्ण॑ऽसातौ । सम् । यत् । विशः॑ । अव॑वृत्रन्त । यु॒ध्माः । आत् । इत् । नेमे॑ । इ॒न्द्र॒य॒न्ते॒ । अ॒भीके॑ ॥क्रतुअन्ति । क्षितयः । योगे । उग्र । आशुषाणासः । मिथः । अर्णसातौ । सम् । यत् । विशः । अववृत्रन्त । युध्माः । आत् । इत् । नेमे । इन्द्रयन्ते । अभीके ॥kratuanti | kṣitayaḥ | yoge | ugra | āśuṣāṇāsaḥ | mithaḥ | arṇa-sātau | sam | yat | viśaḥ | avavṛtranta | yudhmāḥ | āt | it | neme | indrayante | abhīke

क्रतूयन्तिthey act with resolve / they show (their) will/skill
क्रतूयन्ति:
क्रिया (मुख्य क्रिया)
TypeVerb
Rootक्रतु (प्रातिपदिक) → क्रतूय (नामधातु/denominative) < √इ (इण्) (नामधातु-प्रत्यय -य)
क्षि॒तयःthe peoples, the settled tribes
क्षि॒तयः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootक्षिति (स्त्री) / क्षित् (प्रातिपदिक)
योगेin the yoking / in the encounter (battle-joining)
योगे:
अधिकरण
TypeNoun
Rootयोग (प्रातिपदिक) < √युज्
उग्राःfierce, formidable
उग्राः:
कर्तृ
TypeAdjective
Rootउग्र (प्रातिपदिक)
उषाणासःeager, ardent
उषाणासः:
कर्तृ
TypeAdjective/Participle
Rootउषाण (कृदन्त-प्रातिपदिक) < √वस्/उष् (वेद. ‘उषाण’ = ‘उत्सुक/प्रदीप्त/उष्ण’ भाव)
मिथःmutually, with one another
मिथः:
अव्यय-भाव (परस्पर-सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootमिथस् (अव्यय)
अर्णसातौin the winning of the flood/stream (booty), in the contest for the waters
अर्णसातौ:
अधिकरण
TypeNoun
Rootअर्णसाति (स्त्री) (समास/प्रातिपदिक: अर्णस् + साति ‘प्राप्ति/लाभ’)
सम्together, completely
सम्:
क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootसम् (उपसर्ग)
यत्when
यत्:
सम्बन्ध (काल/निमित्त)
TypeIndeclinable/Relative
Rootयद् (सर्वनाम)
विशःthe clans, the communities
विशः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootविश् (स्त्री) ‘जन/कुल/प्रजा’
अववृत्रन्तेthey close in / they surround / they roll down upon
अववृत्रन्ते:
क्रिया (उपवाक्य-क्रिया)
TypeVerb
Root√वृत् (वृञ्) ‘to turn/roll/cover’ + अव (उपसर्ग) + अव (उपसर्ग) (वेद. द्विरुपसर्गः)
युध्माःwarlike, battle-ready
युध्माः:
कर्तृ
TypeAdjective
Rootयुध्म (प्रातिपदिक) < √युध्
towards, unto
:
क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/अव्यय)
इद्indeed, just
इद्:
निपात
TypeIndeclinable
Rootइद् (निपात)
नेमःthe allotted share / the due portion
नेमः:
कर्तृ (इन्द्रयन्ते इति क्रियायाः)
TypeNoun
Rootनेम (प्रातिपदिक) ‘भाग/सीमा/नियमित-भाग’
इन्द्रयन्तेthey seek/press for Indra; they make (it) Indra-like; they call on Indra
इन्द्रयन्ते:
क्रिया (मुख्य क्रिया)
TypeVerb
Rootइन्द्रय (नामधातु/denominative) < इन्द्र (प्रातिपदिक) + -य (नामधातु)
अभीकेnearby, at close quarters
अभीके:
अधिकरण
TypeNoun (locative adverbial)
Rootअभीक (प्रातिपदिक) ‘निकट/समीप’