HomeRig VedaMandala 4Sukta 23Mantra 5
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 5

Sukta 4.23

Rishi: Vāmadeva Gautama (traditional attribution for RV 4.23)
Devata: Uṣas / luminous divine power responding at Dawn (with an implicit deva as the accepter of sakhya)
Chandas: Triṣṭubh (probable for RV 4.23; verse-level verification needed)

कथा कदस्या उषसो व्युष्टौ देवो मर्तस्य सख्यं जुजोष । कथा कदस्य सख्यं सखिभ्यो ये अस्मिन्कामं सुयुजं ततस्रे ॥

क॒था कद॒स्या उ॒षसो॒ व्यु॑ष्टौ दे॒वो मर्त॑स्य स॒ख्यं जु॑जोष । क॒था कद॑स्य स॒ख्यं सखि॑भ्यो॒ ये अ॑स्मि॒न्कामं॑ सु॒युजं॑ तत॒स्रे ॥

kathā kad asyā́ḥ uṣáso ví-uṣṭau devó mártasya sakhyáṃ jujoṣa | kathā kad asyá sakhyáṃ sakhíbhyo yé asmín kā́maṃ su-yújaṃ tatasré ||

How and by what secret turn, at the dawning-out of this Dawn, does the god accept the mortal’s comradeship? How and by what means does he make that comradeship real among the comrades who here have stretched out the desire that is rightly yoked (to the divine purpose)?

क॒था । कत् । अ॒स्याः । उ॒षसः॑ । विऽउ॑ष्टौ । दे॒वः । मर्त॑स्य । स॒ख्यम् । जु॒जो॒ष॒ । क॒था । कत् । अ॒स्य॒ । स॒ख्यम् । सखि॑ऽभ्यः । ये । अ॒स्मि॒न् । काम॑म् । सु॒ऽयुज॑म् । त॒त॒स्रे ॥कथा । कत् । अस्याः । उषसः । विउष्टौ । देवः । मर्तस्य । सख्यम् । जुजोष । कथा । कत् । अस्य । सख्यम् । सखिभ्यः । ये । अस्मिन् । कामम् । सुयुजम् । ततस्रे ॥kathā | kat | asyāḥ | uṣasaḥ | vi-uṣṭau | devaḥ | martasya | sakhyam | jujoṣa | kathā | kat | asya | sakhyam | sakhi-bhyaḥ | ye | asmin | kāmam | su-yujam | tatasre

कथाhow?
कथा:
TypeIndeclinable
Rootकथा (प्रश्नाव्यय)
कदस्यof which (one)?
कदस्य:
सम्बन्ध (genitive)
TypePronoun
Rootकद (प्रश्न-प्रातिपदिक)
उषसःof Dawn
उषसः:
सम्बन्ध (genitive)
TypeNoun
Rootउषस्
व्यूष्टौat the dawning / at daybreak
व्यूष्टौ:
अधिकरण
TypeNoun
Rootव्यूष्टि (वि+उष्) / व्युष् (कृदन्ताधार)
देवःthe god
देवः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootदेव
मर्तस्यof the mortal
मर्तस्य:
सम्बन्ध (genitive)
TypeNoun
Rootमर्त
सख्यम्friendship
सख्यम्:
कर्म
TypeNoun
Rootसख्य
जुजोषhas enjoyed / has accepted
जुजोष:
TypeVerb
Rootजुष्
कथाhow?
कथा:
TypeIndeclinable
Rootकथा (प्रश्नाव्यय)
कदस्यof which (one)?
कदस्य:
सम्बन्ध (genitive)
TypePronoun
Rootकद (प्रश्न-प्रातिपदिक)
सख्यम्friendship
सख्यम्:
कर्म
TypeNoun
Rootसख्य
सखिभ्यःto/for (or: from) the friends
सखिभ्यः:
सम्प्रदान (to the friends) / अपादान (from the friends)
TypeNoun
Rootसखि
येwho
ये:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयद्
अस्मिन्in this
अस्मिन्:
अधिकरण
TypePronoun
Rootइदम्
कामम्desire / wish
कामम्:
कर्म
TypeNoun
Rootकाम
सुयुजम्well-yoked / well-joined
सुयुजम्:
कर्म (विशेषण-भाव)
TypeAdjective
Rootसु-युज् (युज्) / सुयुज (प्रातिपदिक)
ततस्रेhave crossed / have passed over
ततस्रे:
TypeVerb
Rootतॄ/तॄ (तॄ ‘to cross/overcome’ वैदिक) / तस्र् (वैदिक धातु-पर्याय)