HomeRig VedaMandala 4Sukta 22Mantra 8
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 8

Sukta 4.22

Rishi: Vāmadeva Gautama
Devata: Indra (with Soma/illumination imagery)
Chandas: Triṣṭubh

पिपीळे अंशुर्मद्यो न सिन्धुरा त्वा शमी शशमानस्य शक्तिः । अस्मद्र्यक्छुशुचानस्य यम्या आशुर्न रश्मिं तुव्योजसं गोः ॥

पि॒पी॒ळे अं॒शुर्मद्यो॒ न सिन्धु॒रा त्वा॒ शमी॑ शशमा॒नस्य॑ श॒क्तिः । अ॒स्म॒द्र्य॑क्छुशुचा॒नस्य॑ यम्या आ॒शुर्न र॒श्मिं तु॒व्योज॑सं॒ गोः ॥

pipīḷé aṃśúr mádyo ná síndhur ā́ tvā śámī śaśamā́nasyá śaktíḥ | asmadryák chuśucā́nasyá yamyā́ āśúr ná raśmíṃ tuvyójasaṃ góḥ ||

The Soma-stalk, like an intoxicating river, has filled itself; to thee it comes—this force of the seeker who strives. And it draws toward us the yoking of the flaming energy, like the swift ray of the Cow, of vast puissance.

पि॒पी॒ळे । अं॒शुः । मद्यः॑ । न । सिन्धुः॑ । आ । त्वा॒ । शमी॑ । श॒श॒मा॒नस्य॑ । श॒क्तिः । अ॒स्म॒द्र्य॑क् । शु॒शु॒मा॒नस्य॑ । य॒म्याः॒ । आ॒शुः । न । र॒श्मिम् । तु॒वि॒ऽओज॑सम् । गोः ॥पिपीळे । अंशुः । मद्यः । न । सिन्धुः । आ । त्वा । शमी । शशमानस्य । शक्तिः । अस्मद्र्यक् । शुशुमानस्य । यम्याः । आशुः । न । रश्मिम् । तुविओजसम् । गोः ॥pipīḷe | aṃśuḥ | madyaḥ | na | sindhuḥ | ā | tvā | śamī | śaśamānasya | śaktiḥ | asmadryak | śuśumānasya | yamyāḥ | āśuḥ | na | raśmim | tuvi-ojasam | goḥ

पिपीळेhe has pressed/impelled; he has set in motion
पिपीळे:
Kriyā (मुख्य क्रिया)
TypeVerb
Rootपि-पीळ् (धातु; √पीळ्/√पील् ‘दब्/पीड्, बलात् प्रेरय्’—वेदिक रूप)
अंशुःthe Soma-stalk / Soma-ray (Soma)
अंशुः:
Kartā (पिपीळे का कर्ता)
TypeNoun
Rootअंशु (प्रातिपदिक)
मद्यःthe intoxicating (drink)
मद्यः:
Kartā (उपमान-रूपेण)
TypeNoun/Adjective
Rootमद्य (प्रातिपदिक)
like, as
:
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
सिन्धुराःthe rivers / the streaming ones
सिन्धुराः:
Kartā (उपमान-रूपेण)
TypeNoun
Rootसिन्धुर (प्रातिपदिक)
त्वाyou
त्वा:
Karma (शमी/यम्या इत्यादि क्रियाणां)
TypePronoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
शमीhas pacified/has made favorable
शमी:
Kriyā (अनु-क्रिया)
TypeVerb
Rootशम् (धातु; √शम् ‘शमय्, शान्ति/हितं कर्’)
शशमानस्यof the one who is pacifying/appeasing
शशमानस्य:
सम्बन्ध (genitive: ‘of the pacifying one’)
TypeParticiple (Adjective)
Rootशम् (धातु; √शम्) → शशमान (कृदन्त, लिट्-प्रत्ययान्त/परफेक्ट-भागवत्)
शक्तिःpower, might
शक्तिः:
Kartā (शमी का कर्तृ-भावे/वाक्य-कर्तृ)
TypeNoun
Rootशक्ति (प्रातिपदिक; √शक् ‘समर्थ’)
अस्मद्र्यक्towards us
अस्मद्र्यक्:
Adhikaraṇa (दिशा-निर्देशः)
TypeIndeclinable/Adverbial compound
Rootअस्मद् (सर्वनाम) + र्यक् (अव्यय/प्रातिपदिक ‘तिर्यक्, towards’)
शुशुचानस्यof the blazing/gleaming one
शुशुचानस्य:
सम्बन्ध (genitive: ‘of the blazing one’)
TypeParticiple (Adjective)
Rootशुच् (धातु; √शुच् ‘दीप्/शोच्, चमक्’) → शुशुचान (कृदन्त, लिट्-भागवत्)
यम्याrestraining, holding back
यम्या:
Kartā-विशेषण (शक्तेः)
TypeAdjective/Participle
Rootयम् (धातु; √यम् ‘यच्छ्, नियम्’) → यम्य (कृदन्त; यतव्य/यम्य ‘to be restrained/held’)
आशुःswift
आशुः:
Kartā (उपमान-रूपेण)
TypeAdjective
Rootआशु (प्रातिपदिक)
like
:
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
रश्मिम्rein, ray, strap
रश्मिम्:
Karma (आशुः… इत्यस्य उपमान-वस्तु)
TypeNoun
Rootरश्मि (प्रातिपदिक)
तुव्योजसम्of mighty strength, very powerful
तुव्योजसम्:
Karma-विशेषण
TypeAdjective
Rootतुवि (अव्यय/उपसर्गार्थ ‘बहु, अत्यन्त’) + ओजस् (प्रातिपदिक) → तुव्योजस् (बहुव्रीहि/कर्मधारय)
गोःof the cow; (also) of the steed
गोः:
सम्बन्ध (genitive: ‘of the cow/steed’)
TypeNoun
Rootगो (प्रातिपदिक)