HomeRig VedaMandala 4Sukta 22Mantra 4
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 4

Sukta 4.22

Rishi: Vāmadeva Gautama
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh (probable; confirm in critical edition)

विश्वा रोधांसि प्रवतश्च पूर्वीर्द्यौॠष्वाज्जनिमन्रेजत क्षाः । आ मातरा भरति शुष्म्या गोर्नृवत्परिज्मन्नोनुवन्त वाताः ॥

विश्वा॒ रोधां॑सि प्र॒वत॑श्च पू॒र्वीर्द्यौॠ॒ष्वाज्जनि॑मन्रेजत॒ क्षाः । आ मा॒तरा॒ भर॑ति शु॒ष्म्या गोर्नृ॒वत्परि॑ज्मन्नोनुवन्त॒ वाता॑: ॥

viśvā́ rodhā́ṃsi pra-vátaś ca pūrvī́r dyáuḥ ṛṣvā́j jániman rejata kṣā́ḥ | ā́ mā́tarā bhárati śuṣmyā́ gór nṛ-vát parí-jmann nonuvanta vā́tāḥ ||

All the barriers and the ancient slopes—heaven from its high birth shook, and earth. He brings the two Mothers forward with the impetuous light; the winds, manlike in their circling motion, drive on.

विश्वा॑ । रोधां॑सि । प्र॒ऽवतः॑ । च॒ । पू॒र्वीः । द्यौः । ऋ॒ष्वात् । जनि॑मन् । रे॒ज॒त॒ । क्षाः । आ । मा॒तरा॑ । भर॑ति । शु॒ष्मी । आ । गोः । नृ॒ऽवत् । परि॑ऽज्मन् । नो॒नु॒व॒न्त॒ । वाताः॑ ॥विश्वा । रोधांसि । प्रवतः । च । पूर्वीः । द्यौः । ऋष्वात् । जनिमन् । रेजत । क्षाः । आ । मातरा । भरति । शुष्मी । आ । गोः । नृवत् । परिज्मन् । नोनुवन्त । वाताः ॥viśvā | rodhāṃsi | pra-vataḥ | ca | pūrvīḥ | dyauḥ | ṛṣvāt | janiman | rejata | kṣāḥ | ā | mātarā | bharati | śuṣmī | ā | goḥ | nṛ-vat | pari-jman | nonuvanta | vātāḥ

विश्वाall
विश्वा:
कर्म (वस्तु-समूहः)
TypeAdjective
Rootविश्व (sarva)
रोधांसिbarriers, banks, bounds
रोधांसि:
कर्म
TypeNoun
Rootरोधस्
प्रवतश्चslopes, descents
प्रवतश्च:
कर्म
TypeNoun
Rootप्रवत्
पूर्वीःformer, earlier
पूर्वीः:
विशेषण (रोधांसि/प्रवत: इत्यादीनाम्)
TypeAdjective
Rootपूर्व
द्यौःHeaven (Sky)
द्यौः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootद्यौ (दिव्)
ऋष्वात्from the lofty (height)
ऋष्वात्:
अपादान
TypeAdjective (used substantively)
Rootऋष्व
जनिमन्birth, origin
जनिमन्:
कर्म
TypeNoun
Rootजनिमन् (from √जन्)
रेजतshook, trembled
रेजत:
क्रिया
TypeVerb
Root√रेज्
क्षाःEarth
क्षाः:
कर्तृ (समुच्चित-कर्तृ: द्यौः ... क्षाः)
TypeNoun
Rootक्षाम्/क्षा (earth)
towards, unto
:
TypeIndeclinable (preverb/preposition)
Root
मातरौthe two mothers (Heaven and Earth)
मातरौ:
कर्म
TypeNoun
Rootमातृ
भरतिbears, brings
भरति:
क्रिया
TypeVerb
Root√भृ
शुष्म्याwith/through the mighty (one), vigorous
शुष्म्या:
करण (सह/हेतु-भावः)
TypeAdjective
Rootशुष्म्य
गोःof the cow (ray/cow as metaphor)
गोः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootगो
नृवत्manfully, with manly power
नृवत्:
क्रियाविशेषण
TypeAdverbial (indeclinable-like)
Rootनृवत् (नृ + वत्)
परिज्मन्the circuit, the course (around)
परिज्मन्:
कर्म
TypeNoun
Rootपरिज्मन्
अनुवन्तfollowed, pursued
अनुवन्त:
क्रिया
TypeVerb
Root√अनु (अनु + √वन्/वन् ‘to win, pursue’)
वाताःwinds
वाताः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootवात