HomeRig VedaMandala 4Sukta 22Mantra 2
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 2

Sukta 4.22

Rishi: Vāmadeva Gautama
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh (probable; confirm in critical edition)

वृषा वृषन्धिं चतुरश्रिमस्यन्नुग्रो बाहुभ्यां नृतमः शचीवान् । श्रिये परुष्णीमुषमाण ऊर्णां यस्याः पर्वाणि सख्याय विव्ये ॥

वृषा॒ वृष॑न्धिं॒ चतु॑रश्रि॒मस्य॑न्नु॒ग्रो बा॒हुभ्यां॒ नृत॑म॒: शची॑वान् । श्रि॒ये परु॑ष्णीमु॒षमा॑ण॒ ऊर्णां॒ यस्या॒: पर्वा॑णि स॒ख्याय॑ वि॒व्ये ॥

vṛ́ṣā vṛ́ṣandhiṃ cátur-aśrim ásyann ugró bāhúbhyāṃ nṛ́-tamaḥ śacī́vān | śríye púruṣṇīm uṣámāṇa ūrṇā́ṃ yásyāḥ párvāṇi sakhyā́ya vivyé ||

The Bull, hurling the four-edged, strong-jointed (weapon), the fierce one, most manful, full of power with his arms—he, for splendour, wraps the many-streaming (river) like wool; her joints he has woven for friendship.

वृषा॑ । वृष॑न्धिम् । चतुः॑ऽअश्रिम् । अस्य॑न् । उ॒ग्रः । बा॒हुऽभ्या॑म् । नृऽत॑मः । शची॑ऽवान् । श्रि॒ये । परु॑ष्णीम् । उ॒षमा॑णः । ऊर्णा॑म् । यस्याः॑ । पर्वा॑णि । स॒ख्याय॑ । वि॒व्ये ॥वृषा । वृषन्धिम् । चतुःअश्रिम् । अस्यन् । उग्रः । बाहुभ्याम् । नृतमः । शचीवान् । श्रिये । परुष्णीम् । उषमाणः । ऊर्णाम् । यस्याः । पर्वाणि । सख्याय । विव्ये ॥vṛṣā | vṛṣandhim | catuḥ-aśrim | asyan | ugraḥ | bāhu-bhyām | nṛ-tamaḥ | śacī-vān | śriye | paruṣṇīm | uṣamāṇaḥ | ūrṇām | yasyāḥ | parvāṇi | sakhyāya | vivye

वृषाthe bull; the mighty one
वृषा:
Kartā
TypeNoun/Adjective
Rootवृषन् (प्रातिपदिक) / वृष (बलवर्षणयोः)
वृषन्धिम्the bull-joined/strong-jointed (one)
वृषन्धिम्:
Karma
TypeNoun/Adjective
Rootवृषन्धि (प्रातिपदिक; वृषन् + धि/धि- ‘धारण/बंध’)
चतुरश्रिम्four-cornered; four-edged
चतुरश्रिम्:
Karma
TypeAdjective
Rootचतुरश्रि (प्रातिपदिक; चतुर् + अश्रि ‘कोण/अश्रि’)
अस्यन्he hurls; he casts
अस्यन्:
Kriyā
TypeVerb
Rootअस् (क्षेपणे) / अस् (प्रक्षेपणे) धातु
उग्रःfierce; mighty
उग्रः:
Kartā
TypeAdjective
Rootउग्र (प्रातिपदिक)
बाहुभ्याम्with (his) two arms
बाहुभ्याम्:
Karaṇa
TypeNoun
Rootबाहु (प्रातिपदिक)
नृतमःbest of men; most manly
नृतमः:
Kartā
TypeAdjective
Rootनृतम (प्रातिपदिक; नृ + तमप् ‘श्रेष्ठ’)
शचीवान्possessing power/skill (epithet of Indra)
शचीवान्:
Kartā
TypeAdjective
Rootशचीवत् (प्रातिपदिक; शची ‘शक्ति/कौशल’ + वत्)
श्रियेfor splendor; for prosperity
श्रिये:
Sampradāna
TypeNoun
Rootश्री (प्रातिपदिक)
परुष्णीम्the rib/side-piece (of the body/frame)
परुष्णीम्:
Karma
TypeNoun
Rootपरुष्णी (प्रातिपदिक; ‘पार्श्व/पसलि/रिब’)
उषमाणःheating; warming; glowing
उषमाणः:
Kartā
TypeVerb (Participle)
Rootउष् (दाहे/उष्णीकरणे) धातु; उषमाण (शानच्)
ऊर्णाम्wool; fleece
ऊर्णाम्:
Karma
TypeNoun
Rootऊर्णा (प्रातिपदिक)
यस्याःof which/whose
यस्याः:
Sambandha
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
पर्वाणिjoints; segments
पर्वाणि:
Karma
TypeNoun
Rootपर्वन् (प्रातिपदिक)
सख्यायfor friendship; for alliance
सख्याय:
Sampradāna
TypeNoun
Rootसख्य (प्रातिपदिक)
विव्येhe has woven; he has interlaced
विव्ये:
Kriyā
TypeVerb
Rootवी (वेवये/वयने ‘to weave, to plait’) धातु