HomeRig VedaMandala 4Sukta 18Mantra 3
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 3

Sukta 4.18

Rishi: Vāmadeva Gautama
Devata: Indra (with Soma and Tvaṣṭṛ as supporting powers)
Chandas: Triṣṭubh (probable; verify in critical edition)

परायतीं मातरमन्वचष्ट न नानु गान्यनु नू गमानि । त्वष्टुर्गृहे अपिबत्सोममिन्द्रः शतधन्यं चम्वोः सुतस्य ॥

प॒रा॒य॒तीं मा॒तर॒मन्व॑चष्ट॒ न नानु॑ गा॒न्यनु॒ नू ग॑मानि । त्वष्टु॑र्गृ॒हे अ॑पिब॒त्सोम॒मिन्द्र॑: शतध॒न्यं॑ च॒म्वो॑: सु॒तस्य॑ ॥

parāyátīṃ mātáram ánv acaṣṭa ná nā́nu gā́ni ánu nū́ gamāni | tváṣṭur gṛhé apibat sómam índraḥ śatá-dhanyaṃ camvóḥ sutásya ||

He watched his mother as she fled away, (saying) ‘Not so—nor will I follow by the common tracks; I shall not go by the usual ways.’ In Tvaṣṭṛ’s house Indra drank the Soma, the richly plenishing draught, pressed out in the bowl.

प॒रा॒ऽय॒तीम् । मा॒तर॑म् । अनु॑ । अ॒च॒ष्ट॒ । न । न । अनु॑ । गा॒नि॒ । अनु॑ । नु । ग॒मा॒नि॒ । त्वष्टुः॑ । गृ॒हे । अ॒पि॒ब॒त् । सोम॑म् । इन्द्रः॑ । श॒त॒ऽध॒न्य॑म् । च॒म्वोः॑ । सु॒तस्य॑ ॥परायतीम् । मातरम् । अनु । अचष्ट । न । न । अनु । गानि । अनु । नु । गमानि । त्वष्टुः । गृहे । अपिबत् । सोमम् । इन्द्रः । शतधन्यम् । चम्वोः । सुतस्य ॥parāyatīm | mātaram | anu | acaṣṭa | na | na | anu | gāni | anu | nu | gamāni | tvaṣṭuḥ | gṛhe | apibat | somam | indraḥ | śata-dhanyam | camvoḥ | sutasya

परायतीम्fleeing away / departing
परायतीम्:
कर्म (अन्वचष्टे इत्यस्य)
TypeAdjective/Participle
Rootपरायती (√या + परा) (स्त्री. कृदन्त-प्रातिपदिक) अथवा परा-यत् (यत्-प्रातिपदिक)
मातरम्mother
मातरम्:
कर्म (अन्वचष्टे इत्यस्य)
TypeNoun
Rootमातृ
अनुafter, along
अनु:
TypeIndeclinable
Rootअनु
अचष्टhe observed / he looked at
अचष्ट:
क्रिया
TypeVerb
Root√चक्ष् (चष्टे)
not
:
TypeIndeclinable
Root
नानुnor after / not following
नानु:
TypeIndeclinable
Rootन + अनु
गानिhe went
गानि:
क्रिया
TypeVerb
Root√गा
अनुafter
अनु:
TypeIndeclinable
Rootअनु
नुnow, indeed
नु:
TypeIndeclinable
Rootनु
गमानिhe went
गमानि:
क्रिया
TypeVerb
Root√गम्
त्वष्टुःof Tvaṣṭṛ
त्वष्टुः:
सम्बन्ध (गृहे इत्यस्य)
TypeNoun (proper)
Rootत्वष्टृ
गृहेin the house
गृहे:
अधिकारण
TypeNoun
Rootगृह
अपिबत्he drank
अपिबत्:
क्रिया
TypeVerb
Root√पा
सोमम्Soma
सोमम्:
कर्म (अपिबत् इत्यस्य)
TypeNoun
Rootसोम
इन्द्रःIndra
इन्द्रः:
कर्तृ
TypeNoun (proper)
Rootइन्द्र
शतधन्यम्hundredfold-rich / very bountiful
शतधन्यम्:
कर्म (अपिबत् इत्यस्य; विशेषणरूपेण)
TypeAdjective
Rootशत-धन्य (धन्य)
and
:
TypeIndeclinable
Root
चम्वोःof/in the two ladles (cups)
चम्वोः:
सम्बन्ध/अधिकारण (सुतस्य इत्यस्य; ‘in/ from the two ladles’)
TypeNoun
Rootचमू
सुतस्यof the pressed (Soma)
सुतस्य:
सम्बन्ध (सोमस्य)
TypeParticiple (past passive) used as noun/adjective
Root√सु (सुत)