HomeRig VedaMandala 4Sukta 18Mantra 2
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 2

Sukta 4.18

Rishi: Vāmadeva Gautama (traditional attribution for RV 4.18)
Devata: Indra (with the birth-myth context; implicit dialogue with the divine power aiding the emergence)
Chandas: Triṣṭubh (probable for RV 4.18; verify against pada count in critical edition)

नाहमतो निरया दुर्गहैतत्तिरश्चता पार्श्वान्निर्गमाणि । बहूनि मे अकृता कर्त्वानि युध्यै त्वेन सं त्वेन पृच्छै ॥

नाहमतो॒ निर॑या दु॒र्गहै॒तत्ति॑र॒श्चता॑ पा॒र्श्वान्निर्ग॑माणि । ब॒हूनि॑ मे॒ अकृ॑ता॒ कर्त्वा॑नि॒ युध्यै॑ त्वेन॒ सं त्वे॑न पृच्छै ॥

nā́ham áto nír ayā dúr-gahā́ etát tiraścátā pārśvā́n nír-gamāni | bahū́ni me á-kṛtā́ kartvā́ni yúdhyai tvéna sám tvéna pṛ́cchai ||

I do not go out from here, from this hard-to-pass confinement, by a straight passage; I must emerge sideways from the flank. Many works remain yet unaccomplished for me; to fight them out I seek union with you and question you in that oneness.

न । अ॒हम् । अतः॑ । निः । अ॒य॒ । दुः॒ऽगहा॑ । ए॒तत् । ति॒र॒श्चता॑ । पा॒र्श्वात् । निः । ग॒मा॒नि॒ । ब॒हूनि॑ । मे॒ । अकृ॑ता । कर्त्वा॑नि । युध्यै॑ । त्वे॒न॒ । सम् । त्वे॒न॒ । पृ॒च्छै॒ ॥न । अहम् । अतः । निः । अय । दुःगहा । एतत् । तिरश्चता । पार्श्वात् । निः । गमानि । बहूनि । मे । अकृता । कर्त्वानि । युध्यै । त्वेन । सम् । त्वेन । पृच्छै ॥na | aham | ataḥ | niḥ | aya | duḥ-gahā | etat | tiraścatā | pārśvāt | niḥ | gamāni | bahūni | me | akṛtā | kartvāni | yudhyai | tvena | sam | tvena | pṛcchai

not
:
TypeIndeclinable
Root
अहम्I
अहम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootअहम्
अतःfrom here; therefore
अतः:
TypeIndeclinable
Rootअतः
निरयाःfrom the underworld/hell
निरयाः:
अपादान
TypeNoun
Rootनिरय
दुर्गहैin a hard-to-grasp/hostile place
दुर्गहै:
अधिकरण
TypeNoun
Rootदुर्गह
तत्that
तत्:
कर्म (सम्बन्धे) / विषय
TypePronoun
Rootतद्
तिरश्चताcrosswise; sideways
तिरश्चता:
करण (रीत्या)
TypeAdjective (used adverbially)
Rootतिरश्च
पार्श्वात्from the side
पार्श्वात्:
अपादान
TypeNoun
Rootपार्श्व
निर्गमाणिgoing out; emerging
निर्गमाणि:
कर्म/विषय (गमनस्य)
TypeVerb (participle)
Rootनि√गम्
बहूनिmany
बहूनि:
कर्म/विषय
TypeAdjective
Rootबहु
मेof me; my
मे:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootअस्मद्
अकृतानिnot done; unaccomplished
अकृतानि:
विशेषण (कर्त्वानि इति)
TypeAdjective (past passive participle)
Rootकृ (कृत) + अ-
कर्त्वानिthings to be done; tasks
कर्त्वानि:
कर्म
TypeNoun
Rootकर्त्व (from √कृ)
युध्यैto fight
युध्यै:
प्रयोजन
TypeVerb (infinitive)
Root√युध्
त्वेनwith you
त्वेन:
सह/करण
TypePronoun
Rootत्व (त्वम्) / त्व- (वेद. instrumental of 2nd person)
सम्together; completely
सम्:
TypePreverb/Indeclinable
Rootसम्
त्वेनwith you
त्वेन:
सह/करण
TypePronoun
Rootत्व (त्वम्)
पृच्छैmay I ask; I would ask
पृच्छै:
कर्तृ (अहम्)
TypeVerb
Root√प्रच्छ्