HomeRig VedaMandala 4Sukta 17Mantra 12
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 12

Sukta 4.17

Rishi: Vāmadeva Gautama
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh

कियत्स्विदिन्द्रो अध्येति मातुः कियत्पितुर्जनितुर्यो जजान । यो अस्य शुष्मं मुहुकैरियर्ति वातो न जूतः स्तनयद्भिरभ्रैः ॥

किय॑त्स्वि॒दिन्द्रो॒ अध्ये॑ति मा॒तुः किय॑त्पि॒तुर्ज॑नि॒तुर्यो ज॒जान॑ । यो अ॑स्य॒ शुष्मं॑ मुहु॒कैरिय॑र्ति॒ वातो॒ न जू॒तः स्त॒नय॑द्भिर॒भ्रैः ॥

kíyat svíd índro ádhyeti mātúḥ kíyat pitúr janitúr yó jajā́na | yó asya śúṣmaṃ muhukáir íyarti vā́to ná jūtáḥ stanáyadbhir abhráiḥ ||

How far indeed does Indra overpass his mother, how far his father who begot him? He who drives his impetuous force again and again, like the wind speeding with thunderous clouds.

किय॑त् । स्वि॒त् । इन्द्रः॑ । अधि॑ । ए॒ति॒ । मा॒तुः । किय॑त् । पि॒तुः । ज॒नि॒तुः । यः । ज॒जान॑ । यः । अ॒स्य॒ । शुष्म॑म् । मु॒हु॒कैः । इय॑र्ति । वातः॑ । न । जू॒तः । स्त॒नय॑त्ऽभिः । अ॒भ्रैः ॥कियत् । स्वित् । इन्द्रः । अधि । एति । मातुः । कियत् । पितुः । जनितुः । यः । जजान । यः । अस्य । शुष्मम् । मुहुकैः । इयर्ति । वातः । न । जूतः । स्तनयत्भिः । अभ्रैः ॥kiyat | svit | indraḥ | adhi | eti | mātuḥ | kiyat | pituḥ | janituḥ | yaḥ | jajāna | yaḥ | asya | śuṣmam | muhukaiḥ | iyarti | vātaḥ | na | jūtaḥ | stanayat-bhiḥ | abhraiḥ

कियत्how much? / to what extent?
कियत्:
विशेषण (प्रमाण-विशेषण) — (अध्येत्यादि क्रियायाः विषय-परिमाण-प्रश्न)
TypePronoun/Adjective (interrogative measure)
Rootकियत् (प्रश्न-प्रमाण-शब्द) < क- (प्रश्न) + इयत्
स्वित्indeed? / pray? / I wonder
स्वित्:
TypeIndeclinable (particle)
Rootस्वित् (निपात)
इन्द्रःIndra
इन्द्रः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
अध्येतिgoes/comes up to; approaches; resorts to
अध्येति:
क्रिया
TypeVerb
Rootअधि-इ (धातु √इ ‘गच्छति’), उपसर्ग: अधि
मातुःof (his) mother
मातुः:
सम्बन्ध (षष्ठी) — ‘मातुः’
TypeNoun
Rootमातृ (प्रातिपदिक)
कियत्how much? / to what extent?
कियत्:
विशेषण (प्रमाण-विशेषण)
TypePronoun/Adjective (interrogative measure)
Rootकियत् (प्रश्न-प्रमाण-शब्द)
पितुःof (his) father
पितुः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
जनितुःof the begetter/producer
जनितुः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootजनितृ (प्रातिपदिक; कर्तृ-नाम) < √जन्
यःwho
यः:
कर्तृ (सापेक्ष-उपवाक्ये)
TypePronoun (relative)
Rootयद् (सर्वनाम)
जजानhas begotten / begot
जजान:
क्रिया
TypeVerb
Root√जन् (जनने) — परिपूर्ण/रेडुप्लिकेटेड परफेक्ट-रूप
यःwho
यः:
कर्तृ
TypePronoun (relative)
Rootयद् (सर्वनाम)
अस्यof him / his
अस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypePronoun (demonstrative)
Rootइदम् (सर्वनाम)
शुष्मम्might, vigor, impetuous power
शुष्मम्:
कर्म
TypeNoun
Rootशुष्म (प्रातिपदिक)
मुहुकैःwith repeated impulses; again and again
मुहुकैः:
करण/अव्ययीभाव (क्रिया-विशेषण: ‘बारंबार/क्षण-क्षण’)
TypeNoun/Adjective (used adverbially)
Rootमुहुक (प्रातिपदिक; ‘क्षणिक/बारंबार’)
ईयर्तिsets in motion; drives; impels
ईयर्ति:
क्रिया
TypeVerb
Root√ईर्/√इर् (प्रेरणे/गत्यर्थे) — causative-like present in RV usage
वातःwind
वातः:
उपमान (उपमा-प्रयोगे)
TypeNoun
Rootवात (प्रातिपदिक) < √वा (वायौ)
like, as
:
TypeIndeclinable
Rootन (उपमा-निपात)
जूतःimpelled; sped on; swift
जूतः:
विशेषण (वातस्य)
TypeAdjective (past participial sense)
Rootजूत (कृदन्त/विशेषण) < √जु/√जव् (वेगे) अथवा √जु (प्रेरणे) — ‘वेगवान्/प्रेरित’
स्तनयद्भिःwith thundering (ones)
स्तनयद्भिः:
करण (अभ्रैः सह) / विशेषण
TypeParticiple (present)
Rootस्तनयत् (वर्तमान-कृदन्त) < √स्तन् (गर्जने)
अभ्रैःwith clouds
अभ्रैः:
करण
TypeNoun
Rootअभ्र (प्रातिपदिक)