HomeRig VedaMandala 4Sukta 16Mantra 8
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 8

Sukta 4.16

Rishi: Vāmadeva Gautama
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh

अपो यदद्रिं पुरुहूत दर्दराविर्भुवत्सरमा पूर्व्यं ते । स नो नेता वाजमा दर्षि भूरिं गोत्रा रुजन्नङ्गिरोभिर्गृणानः ॥

अ॒पो यदद्रिं॑ पुरुहूत॒ दर्द॑रा॒विर्भु॑वत्स॒रमा॑ पू॒र्व्यं ते॑ । स नो॑ ने॒ता वाज॒मा द॑र्षि॒ भूरिं॑ गो॒त्रा रु॒जन्नङ्गि॑रोभिर्गृणा॒नः ॥

apó yád ádrim puru-hūta dárdaḥ āvír bhuvat sáramā pū́rvyam té | sá no netā́ vā́jam ā́ darṣi bhū́riṃ gotrā́ rújann áṅgirobhir gṛṇānáḥ ||

When you, much-invoked, broke the rock that held the waters, then Saramā—your ancient intuition—became manifest. Be for us the leader; bring us a plenitude of force, breaking open the hidden pens of light with the Angiras powers, as we hymn you.

अ॒पः । यत् । अद्रि॑म् । पु॒रु॒ऽहू॒त॒ । दर्दः॑ । आ॒विः । भु॒व॒त् । स॒रमा॑ । पू॒र्व्य॑म् । ते॒ । सः । नः॒ । ने॒ता । वाज॑म् । आ । द॒र्षि॒ । भूरि॑म् । गो॒त्रा । रु॒जन् । अङ्गि॑रःऽभिः । गृ॒णा॒नः ॥अपः । यत् । अद्रिम् । पुरुहूत । दर्दः । आविः । भुवत् । सरमा । पूर्व्यम् । ते । सः । नः । नेता । वाजम् । आ । दर्षि । भूरिम् । गोत्रा । रुजन् । अङ्गिरःभिः । गृणानः ॥apaḥ | yat | adrim | puru-hūta | dardaḥ | āviḥ | bhuvat | saramā | pūrvyam | te | saḥ | naḥ | netā | vājam | ā | darṣi | bhūrim | gotrā | rujan | aṅgiraḥ-bhiḥ | gṛṇānaḥ

अपःwaters
अपः:
कर्म
TypeNoun
Rootअप् (प्रातिपदिक)
यत्which/that (that which)
यत्:
कर्म (सम्बन्ध)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अद्रिम्the rock, mountain
अद्रिम्:
कर्म
TypeNoun
Rootअद्रि (प्रातिपदिक)
पुरुहूतO much-invoked (Indra)
पुरुहूत:
सम्बोधन
TypeNoun (epithet)
Rootपुरुहूत (प्रातिपदिक; इन्द्रस्य विशेषण)
दर्दरO splitter, cleaver
दर्दर:
सम्बोधन
TypeNoun (epithet)
Rootदर्दर (धातु-आधारित प्रातिपदिक; ‘भेदक/विदारक’), √दृ/दर् (विदारणे)
आविःopenly, manifest
आविः:
क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootआविस् (अव्यय)
अभवत्became, came to be
अभवत्:
क्रिया
TypeVerb
Root√भू (भवति)
सरमाSaramā
सरमा:
कर्तृ
TypeNoun
Rootसरमा (प्रातिपदिक; देवशुनी/नाम)
पूर्व्यम्former, ancient
पूर्व्यम्:
कर्म (यत्-सम्बद्ध)
TypeAdjective
Rootपूर्व्य (प्रातिपदिक)
तेof you, your
ते:
सम्बन्ध (genitive)
TypePronoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
सःhe
सः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
नःfor us / of us
नः:
सम्प्रदान/सम्बन्ध (contextual)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
नेताleader, guide
नेता:
कर्तृ (सः…नेता)
TypeNoun
Rootनेतृ (प्रातिपदिक; √नी ‘नेतुम्’)
वाजम्prize, strength, booty
वाजम्:
कर्म
TypeNoun
Rootवाज (प्रातिपदिक)
towards, hither
:
क्रियाविशेषण/उपसर्ग
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/अव्यय)
दर्शिshow (to us), make visible
दर्शि:
क्रिया
TypeVerb
Root√दृश् (दर्शने)
भूरिम्abundant, much
भूरिम्:
कर्म-विशेषण
TypeAdjective
Rootभूरि (प्रातिपदिक)
गोत्राcow-pens, enclosures (of cows)
गोत्रा:
कर्म
TypeNoun
Rootगोत्र (प्रातिपदिक)
रुजन्breaking, shattering
रुजन्:
कर्तृ-विशेषण
TypeVerb (participle)
Root√रुज् (भङ्गे/विदारणे)
अङ्गिरोभिःwith the Aṅgirases
अङ्गिरोभिः:
करण
TypeNoun
Rootअङ्गिरस् (प्रातिपदिक)
गृणानःpraising, chanting
गृणानः:
कर्तृ-विशेषण
TypeVerb (participle)
Root√गृ (स्तुतौ) / गृण् (वैदिक)