HomeRig VedaMandala 4Sukta 16Mantra 6
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 6

Sukta 4.16

Rishi: Vāmadeva Gautama
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh

विश्वानि शक्रो नर्याणि विद्वानपो रिरेच सखिभिर्निकामैः । अश्मानं चिद्ये बिभिदुर्वचोभिर्व्रजं गोमन्तमुशिजो वि वव्रुः ॥

विश्वा॑नि श॒क्रो नर्या॑णि वि॒द्वान॒पो रि॑रेच॒ सखि॑भि॒र्निका॑मैः । अश्मा॑नं चि॒द्ये बि॑भि॒दुर्वचो॑भिर्व्र॒जं गोम॑न्तमु॒शिजो॒ वि व॑व्रुः ॥

víśvāni śakró náryāṇi vidvā́n apó rireca sákhir bhir ní-kāmaiḥ | áśmānam cid yé bibhidúr vácobhir vrajáṃ gó-mantam uśíjo ví vavrur ||

The Mighty One, knowing all the works that build the human being, released the waters with comrades of one desire. They split even the stone by the power of the word, and opened wide the luminous pen of the Rays (the cows), the seekers aflame for the offering.

विश्वा॑नि । श॒क्रः । नर्या॑णि । वि॒द्वान् । अ॒पः । रि॒रे॒च॒ । सखि॑ऽभिः । निऽका॑मैः । अश्मा॑नम् । चि॒त् । ये । बि॒भि॒दुः । वचः॑ऽभिः । व्र॒जम् । गोऽम॑न्तम् । उ॒शिजः॑ । वि । व॒व्रु॒रिति॑ वव्रुः ॥विश्वानि । शक्रः । नर्याणि । विद्वान् । अपः । रिरेच । सखिभिः । निकामैः । अश्मानम् । चित् । ये । बिभिदुः । वचःभिः । व्रजम् । गोमन्तम् । उशिजः । वि । वव्रुरिति वव्रुः ॥viśvāni | śakraḥ | naryāṇi | vidvān | apaḥ | rireca | sakhi-bhiḥ | ni-kāmaiḥ | aśmānam | cit | ye | bibhiduḥ | vacaḥ-bhiḥ | vrajam | go--mantam | uśijaḥ | vi | vavruritivavruḥ

विश्वानिall (things)
विश्वानि:
Karma
TypeAdjective (used substantively)
Rootविश्व (सर्व) प्रातिपदिक
शक्रःŚakra (Indra)
शक्रः:
Kartā
TypeNoun
Rootशक्र (इन्द्र-नाम) प्रातिपदिक
नर्याणिmanly (deeds)
नर्याणि:
Karma
TypeAdjective (used substantively)
Rootनर्य (नर-सम्बन्धिन्) प्रातिपदिक
विद्वान्knowing, wise
विद्वान्:
Kartā (विशेषणम्)
TypeParticiple/Adjective
Rootविद् (√विद् ‘to know’) → विद्वस् (कृदन्त-प्रातिपदिक)
अपःwaters
अपः:
Karma
TypeNoun
Rootअप् (जल) प्रातिपदिक
रिरेचpoured out / let flow
रिरेच:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootरिच् (√रिच् ‘to empty, to pour out’)
सखिभिःwith friends
सखिभिः:
Sahakāraka (सह) / Karaṇa
TypeNoun
Rootसखि प्रातिपदिक
निकामैःat will, eagerly
निकामैः:
Karaṇa (रीत्या/प्रकारेण)
TypeAdjective/Adverbial (instrumental of manner)
Rootनिकाम (नि+काम ‘according to desire/at will; eagerly’) प्रातिपदिक
अश्मानम्stone, rock
अश्मानम्:
Karma
TypeNoun
Rootअश्मन् प्रातिपदिक
चित्even
चित्:
(निपातः)
TypeIndeclinable
Rootचित् (एव/अपि) अव्यय
येwho
ये:
Kartā
TypePronoun
Rootयद् सर्वनाम-प्रातिपदिक
बिभिदुःthey split, they broke
बिभिदुः:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootभिद् (√भिद् ‘to split’)
वचोभिःwith words (formulas)
वचोभिः:
Karaṇa
TypeNoun
Rootवचस् प्रातिपदिक
व्रजम्enclosure, pen
व्रजम्:
Karma
TypeNoun
Rootव्रज प्रातिपदिक
गोमन्तम्rich in cows
गोमन्तम्:
Karma (विशेष्य-विशेषणभावः)
TypeAdjective
Rootगोमन्त् (गो+मन्त्) प्रातिपदिक
उशिजःthe Uśij-s (a group of helpers/priests)
उशिजः:
Kartā
TypeNoun
Rootउशिज् प्रातिपदिक (देव/ऋषि-समूह-नाम)
विapart, forth
वि:
(क्रियाविशेषकः)
TypeIndeclinable (preverb)
Rootवि उपसर्ग/अव्यय
वव्रुःthey covered/enclosed
वव्रुः:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootवृ (√वृ ‘to cover, to enclose; to choose’ → here ‘to cover/enclose’)